Chứng minh nhân dân (CMND) hay Căn cước công dân (CCCD) là những giấy tờ tùy thân quan trọng nhất, đồng hành cùng chúng ta trong mọi giao dịch dân sự và thủ tục hành chính. Tuy nhiên, không ít người cảm thấy "khổ sở" vì tấm ảnh thẻ chụp vội, không được như ý. Câu hỏi đặt ra là: Liệu chúng ta có quyền yêu cầu cấp đổi thẻ mới chỉ vì lý do ảnh xấu hay không?

Nhiều người cảm thấy không hài lòng với tấm ảnh trên giấy tờ tùy thân của mình (ảnh minh họa)

Nỗi khổ mang tên "ảnh thẻ" và quy định khắt khe đối với Chứng minh nhân dân

Đối với những người vẫn đang sử dụng Chứng minh nhân dân (loại 9 số hoặc 12 số), việc thay đổi ảnh thẻ không hề đơn giản. Tại thời điểm này, các quy định về quản lý CMND vẫn được thực hiện nghiêm ngặt theo Nghị định 05/1999/NĐ-CP.

Cụ thể, tại Điều 5 Nghị định 05/1999/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp phải làm thủ tục đổi CMND như sau:

"1- Những trường hợp sau đây phải làm thủ tục đổi Chứng minh nhân dân:
a) Chứng minh nhân dân hết thời hạn sử dụng;
b) Chứng minh nhân dân hư hỏng không sử dụng được;
c) Thay đổi họ, tên, chữ đệm, ngày, tháng, năm sinh;
d) Thay đổi nơi đăng ký hộ khẩu thường trú ngoài phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
e) Thay đổi đặc điểm nhận dạng."

Như vậy, pháp luật hiện hành về CMND không hề có quy định cho phép đổi thẻ vì lý do "ảnh xấu". Chỉ khi ảnh trên CMND bị mờ, nhòe, hư hỏng đến mức không rõ ảnh hoặc bạn có sự thay đổi lớn về diện mạo (ví dụ qua phẫu thuật thẩm mỹ làm thay đổi đặc điểm nhận dạng) thì mới được cơ quan Công an xem xét cấp đổi theo quy định tại Thông tư 04/1999/TT-BCA.

Căn cước công dân - "Cánh cửa mở" cho những ai muốn thay đổi ảnh thẻ

Nếu bạn đã chuyển sang sử dụng thẻ Căn cước công dân, tin vui là quy định đã trở nên linh hoạt hơn rất nhiều. Luật Căn cước công dân 2014 đã mở ra một cơ chế mới dựa trên nhu cầu thực tế của người dân.

Theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 23 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD được đổi trong trường hợp:

"e) Khi công dân có yêu cầu."

Điều này có nghĩa là, chỉ cần bạn cảm thấy không hài lòng với tấm ảnh hiện tại và có nhu cầu đổi thẻ mới, bạn hoàn toàn có quyền thực hiện thủ tục cấp đổi. Đây là một bước tiến lớn trong việc phục vụ quyền lợi cá nhân của công dân, giúp mọi người tự tin hơn khi sử dụng giấy tờ tùy thân của mình.

Người dân có thể thực hiện thủ tục đổi thẻ tại cơ quan Công an khi có nhu cầu (ảnh minh họa)

Cảnh báo: Tuyệt đối không tự ý sửa chữa ảnh trên giấy tờ tùy thân

Dù ảnh có xấu đến mức nào, bạn tuyệt đối không được tự ý tẩy xóa, dán đè ảnh mới hoặc sửa chữa các thông tin trên thẻ. Hành vi này không chỉ làm vô hiệu hóa giá trị pháp lý của giấy tờ mà còn khiến bạn đối mặt với án phạt hành chính nặng nề.

Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 9 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, hành vi "Tẩy xóa, sửa chữa chứng minh nhân dân" sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật và buộc thu hồi CMND đã bị sửa chữa.

Lời khuyên để có ảnh thẻ đẹp khi đi làm CMND/CCCD

Để tránh việc phải tốn thời gian và chi phí đi đổi thẻ nhiều lần, bạn nên lưu ý một số điểm sau khi chụp ảnh thẻ tại cơ quan Công an:

• Trang phục: Nên mặc áo sơ mi có cổ, màu sắc nhã nhặn để tạo vẻ lịch sự, nghiêm túc.
• Đầu tóc: Chỉnh sửa tóc gọn gàng, để lộ rõ khuôn mặt và hai tai theo đúng quy định.
• Thần thái: Giữ nét mặt tươi tắn, tự nhiên, tránh gồng mình quá mức khiến cơ mặt bị cứng.
• Trang điểm: Có thể trang điểm nhẹ nhàng để che khuyết điểm nhưng tuyệt đối không được làm thay đổi các đặc điểm nhận dạng tự nhiên.

Tóm lại, nếu bạn đang dùng CMND, hãy kiên nhẫn chờ đến khi hết hạn hoặc có thay đổi về nhân thân. Còn nếu đã sở hữu CCCD, bạn hoàn toàn có thể chủ động "tân trang" lại tấm ảnh thẻ của mình bất cứ khi nào có nhu cầu.