Trong thị trường bất động sản hiện nay, thuật ngữ "công chứng vi bằng" xuất hiện nhan nhản như một giải pháp nhanh gọn cho các giao dịch nhà đất chưa đủ pháp lý. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật, đây là một khái niệm hoàn toàn sai lệch, tiềm ẩn những rủi ro khiến người mua có thể mất trắng tài sản bất cứ lúc nào.

1. "Công chứng vi bằng" - Một khái niệm không tồn tại trong luật

Thực tế, pháp luật Việt Nam hiện hành không hề có thuật ngữ "công chứng vi bằng". Đây là sự đánh tráo khái niệm giữa hai hoạt động hoàn toàn khác nhau: Công chứng và Lập vi bằng.

Theo quy định tại Luật Công chứng 2014, công chứng là việc Công chứng viên chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch. Trong khi đó, theo Nghị định 08/2020/NĐ-CP, vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến.

Khoản 2 Điều 36 Nghị định 08/2020/NĐ-CP khẳng định rõ:

Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, văn bản chứng thực, văn bản hành chính khác.

2. Giá trị pháp lý thực sự của vi bằng là gì?

Vi bằng không có giá trị xác lập quyền sở hữu hay quyền sử dụng đất. Nó chỉ đơn thuần là một nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi có tranh chấp xảy ra. Ví dụ, khi bạn mua nhà bằng vi bằng, Thừa phát lại chỉ ghi nhận việc "Bên A có giao cho bên B số tiền X đồng tại địa điểm Y", chứ không chứng nhận việc "Bên A chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bên B".

3. Những rủi ro "chết người" khi mua nhà qua vi bằng

Nhiều người ham rẻ hoặc do nhà đất chưa có sổ đỏ nên chấp nhận mua bán qua vi bằng. Đây là kẽ hở để các đối tượng lừa đảo lợi dụng:

• Một căn nhà bán cho nhiều người: Vì không được đăng ký tại cơ quan nhà nước, chủ nhà có thể lập vi bằng bán cho 5-7 người khác nhau mà người mua sau không hề hay biết.
• Không thể làm sổ đỏ: Nhà đất giao dịch qua vi bằng thường là đất lấn chiếm, đất quy hoạch hoặc chưa đủ điều kiện cấp sổ. Do đó, người mua sẽ không bao giờ có được giấy chứng nhận hợp pháp.
• Khó khăn khi vay vốn: Ngân hàng tuyệt đối không chấp nhận thế chấp nhà đất mua bán qua vi bằng.

4. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người dân cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo "mua bán công chứng vi bằng". Hãy nhớ rằng, mọi giao dịch chuyển nhượng bất động sản bắt buộc phải được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng và đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai.

Vi bằng chỉ nên được sử dụng để ghi nhận các sự kiện như: hiện trạng nhà trước khi xây dựng công trình liền kề, ghi nhận việc giao thông báo đòi nhà, hoặc ghi nhận các hành vi vi phạm hợp đồng... để làm bằng chứng trước Tòa.

Nếu bạn đang vướng vào các giao dịch nhà đất qua vi bằng, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn phương án bảo vệ quyền lợi tốt nhất.