Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những sắc thuế quan trọng, trực tiếp tác động đến túi tiền của người lao động và các cá nhân có thu nhập cao. Bước sang năm 2023, các quy định về đối tượng nộp thuế, mức giảm trừ gia cảnh và phương pháp tính thuế vẫn tiếp tục được áp dụng theo các văn bản pháp luật hiện hành, đặc biệt là sự điều chỉnh tích cực từ Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và chi tiết nhất về thuế TNCN tại thời điểm năm 2023.

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Mặc dù là một thuật ngữ phổ biến, nhưng trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành như Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, khái niệm này không được định nghĩa một cách trực tiếp bằng một câu chữ cụ thể. Tuy nhiên, dựa trên bản chất kinh tế và pháp lý, có thể hiểu:

Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập thực nhận của các cá nhân trong một năm, một tháng hoặc từng lần phát sinh thu nhập. Đây là nghĩa vụ tài chính mà cá nhân phải trích nộp một phần thu nhập của mình vào ngân sách nhà nước sau khi đã trừ đi các khoản chi phí hợp lý, các khoản miễn thuế và giảm trừ gia cảnh.

Trong tiếng Anh, thuế thu nhập cá nhân được gọi là Personal Income Tax (PIT). Việc thu thuế này không chỉ nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thu nhập, thực hiện công bằng xã hội.

2. Đối tượng phải nộp thuế thu nhập cá nhân năm 2023

Theo quy định tại Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, đối tượng nộp thuế bao gồm cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.

• Cá nhân cư trú: Là người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam. Đối tượng này phải nộp thuế cho các khoản thu nhập phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.
• Cá nhân không cư trú: Thường là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam nhưng không đáp ứng điều kiện cư trú. Họ chỉ phải nộp thuế đối với phần thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Đặc biệt, đối với người lao động làm công ăn lương, nghĩa vụ thuế chỉ phát sinh khi tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công vượt quá mức giảm trừ gia cảnh quy định.

3. Mức giảm trừ gia cảnh và các khoản miễn thuế năm 2023

Một trong những điểm quan trọng nhất mà người nộp thuế cần lưu ý trong năm 2023 là mức giảm trừ gia cảnh. Kể từ khi Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 có hiệu lực, mức giảm trừ đã được nâng lên đáng kể nhằm hỗ trợ người dân trước áp lực chi phí sinh hoạt.

Cụ thể, mức giảm trừ gia cảnh năm 2023 được áp dụng như sau:

• Giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế: 11 triệu đồng/tháng (tương đương 132 triệu đồng/năm).
• Giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng.

Như vậy, nếu một cá nhân không có người phụ thuộc, chỉ khi thu nhập từ tiền lương, tiền công trên 11 triệu đồng/tháng (sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc) thì mới bắt đầu phải nộp thuế TNCN.

4. Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công

Việc tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC. Công thức chung như sau:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ.
• Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập - Các khoản được miễn thuế.

Đối với cá nhân ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên, thuế suất được áp dụng theo Biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 7 bậc:

1. Bậc 1: Thu nhập đến 5 triệu đồng/tháng - Thuế suất 5%.
2. Bậc 2: Thu nhập trên 5 triệu đến 10 triệu đồng/tháng - Thuế suất 10%.
3. Bậc 3: Thu nhập trên 10 triệu đến 18 triệu đồng/tháng - Thuế suất 15%.
4. Bậc 4: Thu nhập trên 18 triệu đến 32 triệu đồng/tháng - Thuế suất 20%.
5. Bậc 5: Thu nhập trên 32 triệu đến 52 triệu đồng/tháng - Thuế suất 25%.
6. Bậc 6: Thu nhập trên 52 triệu đến 80 triệu đồng/tháng - Thuế suất 30%.
7. Bậc 7: Thu nhập trên 80 triệu đồng/tháng - Thuế suất 35%.

5. Thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng bất động sản

Khi thực hiện giao dịch mua bán nhà đất, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế TNCN theo quy định tại Thông tư 92/2015/TT-BTC. Mức thuế suất được ấn định là 2% trên giá trị chuyển nhượng.

Thuế TNCN phải nộp = Giá chuyển nhượng × 2%

Lưu ý: Giá chuyển nhượng để tính thuế là giá ghi trên hợp đồng tại thời điểm chuyển nhượng. Trường hợp giá trên hợp đồng thấp hơn bảng giá đất do UBND cấp tỉnh quy định thì sẽ tính theo bảng giá đất của Nhà nước.

6. Quyết toán thuế thu nhập cá nhân 2023: Những điều cần biết

Quyết toán thuế là việc cá nhân xác định lại số thuế thực tế phải nộp trong năm để bù trừ số thuế đã nộp thừa hoặc nộp bổ sung số thuế còn thiếu. Thời hạn quyết toán thuế TNCN cho năm 2022 (thực hiện trong năm 2023) thường là:

• Đối với tổ chức chi trả thu nhập: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch.
• Đối với cá nhân trực tiếp quyết toán: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 4 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch.

Hiện nay, Tổng cục Thuế khuyến khích người dân thực hiện quyết toán thuế online thông qua Cổng thông tin điện tử của ngành Thuế để tiết kiệm thời gian và công sức.

7. Xử phạt vi phạm về thuế thu nhập cá nhân

Việc không tuân thủ nghĩa vụ kê khai và nộp thuế có thể dẫn đến các hình thức xử phạt hành chính nghiêm khắc. Theo quy định hiện hành, mức phạt tiền đối với hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế có thể dao động từ 2 triệu đến 25 triệu đồng tùy vào thời gian chậm trễ. Ngoài ra, người nộp thuế còn phải nộp tiền chậm nộp tính theo tỷ lệ 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.

Hy vọng những thông tin chi tiết trên đây đã giúp quý độc giả nắm rõ các quy định về thuế thu nhập cá nhân 2023. Việc hiểu đúng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ là trách nhiệm công dân mà còn giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính bạn.