Trong hệ thống quản lý thuế hiện đại, việc kê khai thuế không chỉ dừng lại ở các kỳ hạn cố định theo tháng hay quý. Đối với nhiều cá nhân và doanh nghiệp, các giao dịch không thường xuyên như chuyển nhượng bất động sản, nhận thừa kế hay kinh doanh lưu động đòi hỏi việc thực hiện nghĩa vụ thuế ngay tại thời điểm phát sinh. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người nộp thuế tuân thủ pháp luật mà còn tránh được những khoản phạt chậm nộp không đáng có.

1. Danh mục các loại thuế kê khai theo từng lần phát sinh năm 2026

Căn cứ theo quy định tại khoản 4 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, danh mục các loại thuế phải thực hiện kê khai ngay khi có phát sinh nghĩa vụ bao gồm:

• Thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Áp dụng cho người nộp thuế theo phương pháp trực tiếp nhưng có phát sinh từ việc chuyển nhượng bất động sản hoặc các hoạt động kinh doanh không thường xuyên.
• Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN): Đây là loại thuế phổ biến nhất, phát sinh từ các nguồn thu nhập như chuyển nhượng vốn, đầu tư vốn, bản quyền, nhượng quyền thương mại, trúng thưởng từ nước ngoài, quà tặng và thừa kế.
• Lệ phí trước bạ: Bắt buộc kê khai đối với các tài sản thuộc diện chịu lệ phí như nhà đất, ô tô, xe máy, kể cả trường hợp được miễn.
• Thuế tài nguyên và Phí bảo vệ môi trường: Đối với các hoạt động khai thác khoáng sản không thường xuyên hoặc bán tài nguyên bị tịch thu.

"Người nộp thuế có trách nhiệm tự xác định số thuế phải nộp và thực hiện kê khai đầy đủ, chính xác các chỉ tiêu trên tờ khai thuế theo mẫu quy định."

2. Những đối tượng nào bắt buộc phải thực hiện quy định này?

Theo hướng dẫn tại Điều 6 Thông tư 40/2021/TT-BTC, phương pháp kê khai theo từng lần phát sinh được áp dụng cụ thể cho:

• Cá nhân kinh doanh không thường xuyên và không có địa điểm kinh doanh cố định.
• Cá nhân hoạt động kinh doanh lưu động (buôn chuyến).
• Cá nhân chuyển nhượng tên miền internet quốc gia Việt Nam ".vn".
• Chủ thầu xây dựng tư nhân trực tiếp ký hợp đồng với chủ nhà.

Việc xác định tính "không thường xuyên" dựa trên đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế của từng lĩnh vực, do cá nhân tự xác định để lựa chọn phương pháp thuế phù hợp.

3. Công thức tính thuế và hồ sơ kê khai chuẩn xác

Để tính toán số thuế phải nộp, người nộp thuế cần áp dụng công thức dựa trên doanh thu tính thuế và tỷ lệ thuế suất tương ứng với từng ngành nghề quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Hồ sơ khai thuế bao gồm:

1. Tờ khai thuế theo mẫu số 01/CNKD.
2. Bản sao hợp đồng kinh tế cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
3. Biên bản nghiệm thu, thanh lý hợp đồng (nếu có).
4. Các chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa (bảng kê thu mua, hóa đơn đầu vào...).

Lời khuyên từ chuyên gia: Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo từng lần phát sinh chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế. Việc chậm trễ có thể dẫn đến các mức phạt hành chính từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy theo thời gian chậm nộp. Do đó, ngay khi hoàn tất giao dịch, người dân nên chủ động liên hệ với cơ quan thuế địa phương hoặc sử dụng các ứng dụng thuế điện tử để thực hiện nghĩa vụ của mình.