Trong nền nông nghiệp hiện đại, một giống cây trồng mới có năng suất cao, kháng sâu bệnh tốt chính là tài sản vô giá của doanh nghiệp. Tuy nhiên, để tạo ra thành quả đó, các công ty cổ phần thường phải đánh đổi bằng hàng năm trời nghiên cứu cùng nguồn kinh phí khổng lồ. Nếu không được bảo hộ kịp thời, những "đứa con tinh thần" này rất dễ bị sao chép và khai thác trái phép, gây thiệt hại nặng nề cho chủ sở hữu.

Tại sao bảo hộ giống cây trồng lại là "lá chắn" sinh tử cho doanh nghiệp?

Theo quy định tại khoản 24 Điều 5 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, khái niệm về giống cây trồng được định nghĩa cụ thể như sau:

Giống cây trồng là quần thể cây trồng thuộc cùng một cấp phân loại thực vật thấp nhất, đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kỳ nhân giống, có thể nhận biết được bằng sự biểu hiện các tính trạng do kiểu gen hoặc sự phối hợp của các kiểu gen quy định và phân biệt được với bất kỳ quần thể cây trồng nào khác bằng sự biểu hiện của ít nhất một tính trạng có khả năng di truyền được.

Việc đăng ký bảo hộ không chỉ giúp doanh nghiệp khẳng định quyền tác giả mà còn tạo động lực để tiếp tục cải tiến, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Đây chính là yếu tố then chốt để các công ty cổ phần nông nghiệp đứng vững trên thị trường quốc tế.

5 điều kiện "vàng" để giống cây trồng được pháp luật bảo hộ

Để được cấp Bằng bảo hộ, giống cây trồng của doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe được quy định tại Điều 158 Luật Sở hữu trí tuệ 2005:

1. Tính mới của giống cây trồng

Căn cứ Điều 159 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022), giống cây trồng được coi là có tính mới nếu vật liệu nhân giống hoặc sản phẩm thu hoạch chưa được bán hoặc phân phối nhằm mục đích khai thác trên lãnh thổ Việt Nam trước ngày nộp đơn 01 năm, hoặc ngoài lãnh thổ Việt Nam trước đó 06 năm (đối với cây thân gỗ) và 04 năm (đối với cây khác).

2. Tính khác biệt

Giống cây trồng phải có khả năng phân biệt rõ ràng với các giống cây khác đã được biết đến rộng rãi. Điều 160 quy định rõ các tiêu chí để xác định một giống cây đã được "biết đến rộng rãi", bao gồm việc đã được bảo hộ hoặc đăng ký danh mục giống ở bất kỳ quốc gia nào.

3. Tính đồng nhất và ổn định

Theo Điều 161 và Điều 162, giống cây phải có sự biểu hiện như nhau về các tính trạng liên quan và giữ được các biểu hiện đó sau mỗi chu kỳ nhân giống.

4. Tên gọi phù hợp

Doanh nghiệp cần lưu ý đặt tên giống cây theo đúng quy định tại Điều 163. Tên gọi không được chỉ bao gồm chữ số đơn thuần, không vi phạm đạo đức xã hội và không gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu đã được bảo hộ.

Quy trình "vượt rào" pháp lý để xác lập quyền sở hữu

Thủ tục đăng ký bảo hộ giống cây trồng hiện nay được thực hiện qua các bước chặt chẽ theo hướng dẫn tại Nghị định 79/2023/NĐ-CP:

• Bước 1: Nộp hồ sơ. Công ty cổ phần nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua bưu điện tới Cục Trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Bước 2: Thẩm định hình thức. Trong vòng 15 ngày, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra tính hợp lệ của đơn. Nếu đạt, doanh nghiệp sẽ nhận được thông báo chấp nhận đơn.
• Bước 3: Công bố đơn. Đơn hợp lệ sẽ được công bố trên tạp chí chuyên ngành trong vòng 90 ngày để lấy ý kiến công chúng.
• Bước 4: Thẩm định nội dung. Đây là giai đoạn quan trọng nhất, bao gồm việc khảo nghiệm kỹ thuật (DUS) để xác định tính khác biệt, đồng nhất và ổn định của giống.

Hồ sơ cần chuẩn bị: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Một bộ hồ sơ đầy đủ là điều kiện tiên quyết để quá trình bảo hộ diễn ra suôn sẻ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị:

1. Tờ khai đăng ký bảo hộ (theo mẫu).
2. Tờ khai kỹ thuật khảo nghiệm giống cây trồng.
3. Ảnh chụp mẫu giống (tối thiểu 03 ảnh màu thể hiện rõ các tính trạng đặc trưng).
4. Tài liệu chứng minh quyền đăng ký hoặc quyền ưu tiên (nếu có).

Việc bảo hộ giống cây trồng là một hành trình dài đòi hỏi sự kiên trì và am hiểu pháp luật. Đối với các công ty cổ phần, việc chủ động xác lập quyền sở hữu trí tuệ ngay từ giai đoạn nghiên cứu sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai.