Nhu cầu đổi tiền lẻ dịp Tết 2023 đang trở nên "nóng" hơn bao giờ hết khi Tết Nguyên đán Quý Mão đang cận kề. Đây là thời điểm người dân thường tìm kiếm tiền mới, tiền lẻ để lì xì, đi lễ chùa hoặc mừng tuổi. Tuy nhiên, đằng sau nhu cầu chính đáng này là những rủi ro pháp lý và cạm bẫy lừa đảo mà không phải ai cũng lường trước được. Để bảo vệ quyền lợi của mình, độc giả cần nắm vững 04 lưu ý quan trọng dưới đây.

1. Tết 2023 này đổi tiền lẻ ở đâu an toàn và đúng luật?

Địa chỉ đổi tiền lẻ, tiền mới uy tín và an toàn nhất chính là các hệ thống Ngân hàng thương mại. Theo quy định tại Thông tư 25/2013/TT-NHNN, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho khách hàng.

Cụ thể, tại Điều 6 Thông tư 25/2013/TT-NHNN quy định rõ:

"Đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông quy định tại Khoản 1 và Khoản 3 Điều 4 Thông tư này, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, đơn vị thu đổi có trách nhiệm thực hiện thu, đổi ngay cho khách hàng có nhu cầu, không hạn chế số lượng, không yêu cầu thủ tục giấy tờ."

Tuy nhiên, người dân cần lưu ý rằng trong dịp Tết, các ngân hàng thường ưu tiên đổi tiền mới cho khách hàng thân thiết hoặc theo hạn mức được cấp từ Ngân hàng Nhà nước. Việc đổi tiền lẻ mệnh giá thấp (dưới 10.000 đồng) hiện nay gặp nhiều khó khăn do chủ trương không phát hành tiền lẻ mới vào dịp Tết của Ngân hàng Nhà nước nhằm tiết kiệm chi phí ngân sách.

Lưu ý cho các ngân hàng: Nếu ngân hàng từ chối đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho người dân, họ có thể bị xử phạt hành chính từ 10 - 15 triệu đồng theo quy định tại Điều 1 Nghị định 143/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 88/2019/NĐ-CP).

2. Đổi tiền lẻ tại ngân hàng có mất phí không?

Về nguyên tắc, việc thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông tại ngân hàng là hoàn toàn không mất phí. Đối với nhu cầu đổi tiền cũ lấy tiền mới hoặc đổi tiền chẵn lấy tiền lẻ để phục vụ nhu cầu cá nhân dịp Tết, các ngân hàng cũng thường hỗ trợ miễn phí cho khách hàng.

Tuy nhiên, do số lượng tiền mới được phân bổ có hạn, không phải lúc nào ngân hàng cũng có sẵn đủ các mệnh giá để đáp ứng mọi nhu cầu của người dân. Do đó, bạn nên chủ động liên hệ sớm với ngân hàng nơi mình mở tài khoản hoặc có giao dịch thường xuyên để được hỗ trợ tốt nhất.

3. Mức phạt nặng cho hành vi đổi tiền lẻ trái phép ăn chênh lệch

Nhiều người vì ngại xếp hàng tại ngân hàng đã tìm đến các dịch vụ đổi tiền lẻ "chợ đen" trên mạng xã hội hoặc tại các khu vực đền, chùa. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm mọi hoạt động đổi tiền hưởng chênh lệch trái quy định.

Căn cứ theo Điều 30 Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật sẽ bị xử phạt như sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức: Mức phạt gấp đôi, từ 40.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.

Ngân hàng Nhà nước cũng thường xuyên có văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc và tổ chức tín dụng tăng cường kiểm tra, giám sát, không để xảy ra tình trạng cán bộ ngân hàng tiếp tay cho các đối tượng đổi tiền lẻ bên ngoài ăn chênh lệch.

4. Cảnh giác với bẫy tiền giả và lừa đảo đổi tiền qua mạng

Dịch vụ đổi tiền lẻ qua mạng xã hội (Facebook, Zalo...) thường đi kèm với những lời quảng cáo hấp dẫn như "phí thấp", "giao hàng tận nơi", "tiền mới 100%". Tuy nhiên, thực tế đã có rất nhiều người dân bị sập bẫy lừa đảo: chuyển khoản cọc xong bị chặn liên lạc, hoặc nhận về xấp tiền bị thiếu, thậm chí là trộn lẫn tiền giả.

Để nhận biết tiền thật - tiền giả, Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo người dân thực hiện các bước kiểm tra cơ bản:

• Soi tờ bạc trước nguồn sáng: Kiểm tra hình bóng chìm, dây bảo hiểm và hình định vị.
• Vuốt nhẹ tờ bạc: Kiểm tra các chi tiết in lõm (như chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quốc huy, mệnh giá) để cảm nhận độ nhám, nổi của nét in.
• Chao nghiêng tờ bạc: Kiểm tra mực đổi màu (OVI) và dải iriodin (lấp lánh như kim tuyến).
• Kiểm tra các cửa sổ trong suốt: Kiểm tra hình ẩn (DOE) và số mệnh giá dập nổi.

Nếu nghi ngờ nhận phải tiền giả, người dân cần báo ngay cho cơ quan Công an hoặc ngân hàng gần nhất để được xử lý theo quy định, tuyệt đối không tìm cách tiêu thụ tiền giả vì đó là hành vi vi phạm pháp luật hình sự.

Trên đây là những thông tin pháp lý quan trọng về việc đổi tiền lẻ dịp Tết Nguyên đán 2023. Chúc quý độc giả một năm mới an khang, thịnh vượng và luôn tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.