Kể từ khi Luật Căn cước công dân 2014 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2016, diện mạo của các loại giấy tờ tùy thân tại Việt Nam đã có sự thay đổi lớn. Việc thay thế Chứng minh nhân dân (CMND) 9 số hoặc 12 số bằng thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn mã vạch là một bước tiến trong quản lý dân cư. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng kéo theo không ít băn khoăn cho người lao động, đặc biệt là câu hỏi: "Số CMND ghi trên sổ Bảo hiểm xã hội (BHXH) khác với số trên thẻ CCCD mới thì sổ có còn giá trị không?"

Lộ trình cấp thẻ Căn cước công dân và những tác động thực tế

Theo quy định, công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên sẽ được cấp thẻ CCCD. Đối với những người đang sử dụng CMND còn thời hạn thì vẫn được tiếp tục sử dụng cho đến khi hết hạn hoặc có nhu cầu đổi sang thẻ CCCD. Trong bối cảnh năm 2018, khi nhiều địa phương đang đẩy mạnh việc cấp đổi, số lượng người lao động sở hữu thẻ CCCD mới ngày càng tăng lên.

Sổ BHXH vốn là "cuốn sổ tiết kiệm" dài hạn của người lao động, ghi nhận quá trình đóng và hưởng các chế độ. Trên trang bìa và các tờ rời của sổ thường ghi nhận số CMND để định danh chủ sở hữu. Do đó, khi số định danh này thay đổi (từ 9 số sang 12 số của CCCD), tâm lý lo ngại về việc bị từ chối chi trả quyền lợi sau này là điều dễ hiểu.

Quy định của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về việc cấp lại sổ

Để giải quyết vướng mắc này, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã ban hành các văn bản hướng dẫn rất cụ thể, giúp giảm bớt thủ tục hành chính rườm rà cho người dân. Cụ thể, tại Điều 27 Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017, hồ sơ cấp lại sổ BHXH chỉ áp dụng cho các trường hợp sau:

- Cấp lại sổ BHXH do bị mất, hỏng;
- Cấp lại sổ BHXH do thay đổi họ, tên, chữ đệm; ngày, tháng, năm sinh; giới tính, dân tộc; quốc tịch.

Như vậy, trong danh mục các trường hợp bắt buộc phải cấp lại sổ BHXH không hề có trường hợp thay đổi số CMND hay thẻ CCCD. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động không cần phải đổi lại sổ BHXH khi chuyển sang dùng thẻ Căn cước mới.

Hướng dẫn điều chỉnh thông tin để đảm bảo quyền lợi tuyệt đối

Mặc dù không phải đổi sổ, nhưng để dữ liệu được đồng bộ và thuận tiện cho việc tra cứu, hưởng các chế độ sau này (như BHXH một lần, hưu trí, hay bảo hiểm thất nghiệp), người lao động nên thực hiện thủ tục điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu của cơ quan BHXH.

Trước đó, tại Công văn 3835/BHXH-CST năm 2013, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã khẳng định:

"Nếu người tham gia BHXH, BHTN có thay đổi các nội dung như: số chứng minh nhân dân, ngày cấp, nơi cấp Giấy chứng minh nhân dân, hộ khẩu thường trú thì không phải cấp lại sổ BHXH."

Tuy nhiên, để tránh các rắc rối phát sinh khi làm thủ tục hưởng chế độ, người lao động có thể nộp Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS) cho đơn vị đang làm việc hoặc cơ quan BHXH nơi cư trú để cập nhật số CCCD mới vào hệ thống. Việc này giúp cơ quan BHXH quản lý thông tin chính xác hơn mà người lao động vẫn giữ nguyên cuốn sổ cũ.

Lời khuyên cho người lao động trong giai đoạn chuyển đổi

Trong giai đoạn bối cảnh năm 2018, khi hệ thống dữ liệu quốc gia đang dần hoàn thiện, người lao động cần lưu ý một số điểm sau:

• Giữ lại CMND cũ (nếu bị cắt góc): Khi đổi sang CCCD, nếu CMND cũ bị cắt góc, hãy giữ lại để đối chiếu khi cần thiết.
• Xin giấy xác nhận số CMND: Đây là văn bản quan trọng chứng minh số CMND cũ và số CCCD mới là của cùng một người.
• Chủ động cập nhật: Dù không bắt buộc đổi sổ, việc cập nhật số CCCD mới lên hệ thống BHXH sẽ giúp quá trình giải quyết các thủ tục hành chính sau này nhanh chóng và thuận lợi hơn.

Tóm lại, việc đổi từ CMND sang thẻ CCCD không làm mất đi giá trị của sổ BHXH và người lao động hoàn toàn yên tâm không phải thực hiện thủ tục đổi sổ phiền hà. Mọi quyền lợi về bảo hiểm của bạn vẫn được bảo lưu và ghi nhận đầy đủ trên hệ thống quản lý của Nhà nước.