Trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, hình thức ký hợp đồng cộng tác viên ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những thắc mắc về nghĩa vụ thuế, đặc biệt là khi mức thu nhập chạm ngưỡng giảm trừ gia cảnh. Trường hợp của anh Đinh Quốc H (Hà Nội) với mức lương trên 9 triệu đồng nhưng chưa được ký hợp đồng chính thức là một ví dụ điển hình cho vấn đề này.

Người lao động cần nắm rõ quy định thuế TNCN để bảo vệ quyền lợi chính đáng (ảnh minh họa)

Phân định bản chất hợp đồng cộng tác viên

Để xác định chính xác nghĩa vụ thuế, trước hết cần làm rõ bản chất của "Hợp đồng cộng tác viên". Theo quy định tại Bộ Luật lao động 2012, pháp luật không có tên gọi cụ thể cho loại hợp đồng này, do đó nó thường rơi vào hai trường hợp sau:

Trường hợp 1: Hợp đồng cộng tác viên là hợp đồng dịch vụ

Nếu hợp đồng chỉ quy định về việc thực hiện một công việc nhất định và hưởng thù lao mà không có sự quản lý, điều hành trực tiếp của người sử dụng lao động, thì đây được coi là hợp đồng dịch vụ dân sự. Khi đó, nghĩa vụ thuế TNCN được thực hiện theo phương pháp khấu trừ tại nguồn.

Căn cứ điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC:

"Các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới ba (03) tháng có tổng mức trả thu nhập từ hai triệu (2.000.000) đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân."

Như vậy, với mức lương trên 9 triệu đồng/tháng, nếu trả theo từng lần hoặc theo tháng, công ty có trách nhiệm khấu trừ ngay 10% (tương đương hơn 900.000 đồng) để nộp vào ngân sách nhà nước trước khi chi trả cho anh H.

Các chứng từ và biểu mẫu thuế TNCN quan trọng đối với người lao động (ảnh minh họa)

Trường hợp 2: Hợp đồng cộng tác viên bản chất là hợp đồng lao động

Nếu trong hợp đồng có các nội dung về công việc phải làm, tiền lương, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và sự quản lý của người sử dụng lao động theo Điều 23 Bộ Luật lao động 2012, thì dù tên gọi là gì, đây vẫn là hợp đồng lao động.

Trong trường hợp này, thuế TNCN sẽ được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần sau khi đã trừ các khoản giảm trừ gia cảnh. Tại thời điểm năm 2019, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 9 triệu đồng/tháng.

Cơ chế tạm thời chưa khấu trừ thuế 10%

Một điểm quan trọng mà người lao động cần lưu ý là quyền được làm cam kết để tạm thời không bị trừ 10% lương. Theo hướng dẫn tại Thông tư 92/2015/TT-BTC, nếu anh H chỉ có duy nhất thu nhập tại công ty này và ước tính tổng thu nhập chịu thuế trong năm (sau khi trừ gia cảnh) chưa đến mức phải nộp thuế (dưới 108 triệu đồng/năm nếu không có người phụ thuộc), anh có thể lập Cam kết mẫu số 02/CK-TNCN.

Khi có bản cam kết này, công ty sẽ tạm thời không khấu trừ 10% thuế của anh. Tuy nhiên, anh phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của bản cam kết này. Nếu cuối năm tổng thu nhập thực tế vượt mức phải nộp thuế, anh sẽ phải tự thực hiện quyết toán và nộp bổ sung.

Lời khuyên cho người lao động

Với mức lương trên 9 triệu đồng, dù ở loại hợp đồng nào, anh H cũng nên chủ động theo dõi các chứng từ khấu trừ thuế mà công ty cấp (nếu có bị trừ 10%). Đây là căn cứ quan trọng để anh thực hiện quyết toán thuế vào đầu năm sau nhằm hoàn lại số thuế đã nộp thừa nếu tổng thu nhập cả năm chưa tới mức chịu thuế.

Việc nắm vững quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản liên quan không chỉ giúp người lao động thực hiện đúng nghĩa vụ mà còn đảm bảo tối ưu hóa thu nhập thực nhận hàng tháng.