Trong xu hướng thị trường lao động hiện nay, việc một cá nhân cùng lúc đảm nhận nhiều công việc tại các đơn vị khác nhau không còn là chuyện hiếm. Tuy nhiên, vấn đề thực thi các chính sách an sinh xã hội như bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trong trường hợp này thường gây ra nhiều lúng túng cho cả người lao động và doanh nghiệp. Vậy pháp luật quy định như thế nào để đảm bảo quyền lợi tối ưu cho người lao động?

1. Người lao động có được phép ký hợp đồng lao động với 2 công ty?

Căn cứ theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên. Pháp luật hiện hành hoàn toàn tôn trọng quyền tự do lựa chọn việc làm của công dân và không giới hạn số lượng hợp đồng lao động mà một người có thể giao kết.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 19 Bộ luật Lao động 2019 nêu rõ:

"Người lao động có thể giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các nội dung đã thỏa thuận."

Như vậy, bạn hoàn toàn có quyền làm việc cho 02 công ty cùng lúc, miễn là bạn sắp xếp được thời gian và đảm bảo hoàn thành công việc đã cam kết với cả hai bên chủ quản.

2. Quy định về việc đóng bảo hiểm xã hội khi làm việc tại nhiều nơi

Mặc dù có thể ký nhiều hợp đồng, nhưng cơ chế đóng bảo hiểm lại có những quy tắc riêng biệt để tránh việc đóng trùng lặp hoặc gây khó khăn trong quản lý quỹ an sinh. Người lao động cần lưu ý các nguyên tắc sau:

• Đối với Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thất nghiệp: Theo khoản 4 Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Điều 43 Luật Việc làm 2013, người lao động chỉ tham gia đóng BHXH và BHTN theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên.
• Đối với Bảo hiểm y tế: Khác với BHXH, việc đóng BHYT sẽ căn cứ vào mức thu nhập. Theo khoản 2 Điều 13 Luật Bảo hiểm y tế, người lao động sẽ đóng BHYT theo hợp đồng lao động có mức tiền lương cao nhất.

3. Quyền lợi của người lao động đối với hợp đồng ký sau

Nhiều người lo ngại rằng nếu không đóng bảo hiểm ở công ty thứ hai thì sẽ bị "mất trắng" khoản tiền này. Tuy nhiên, pháp luật đã có cơ chế bù đắp thỏa đáng. Tại khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

"Đối với người lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thì người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền cho người lao động tương đương với mức người sử dụng lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp."

Điều này có nghĩa là thay vì nộp vào quỹ bảo hiểm, công ty thứ hai phải trả trực tiếp số tiền đó vào lương hàng tháng cho bạn.

4. Chế tài xử phạt doanh nghiệp vi phạm

Nếu doanh nghiệp không thực hiện việc chi trả khoản tiền tương đương mức đóng bảo hiểm này, họ sẽ đối mặt với các mức phạt hành chính nghiêm khắc theo khoản 4 Điều 17 Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Mức phạt có thể lên đến 20 triệu đồng tùy vào số lượng người lao động bị vi phạm, đồng thời doanh nghiệp buộc phải hoàn trả đủ số tiền kèm lãi suất chậm trả cho người lao động.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người lao động tự bảo vệ quyền lợi kinh tế của mình mà còn giúp các doanh nghiệp thực thi đúng trách nhiệm pháp lý, xây dựng môi trường làm việc minh bạch và bền vững.