Trong bối cảnh thị trường lao động năm 2026 đầy năng động, việc sinh viên hoặc người lao động tự do nhận các công việc thời vụ, làm thêm không ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) trở nên rất phổ biến. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý khiến nhiều người trăn trở là tình trạng thu nhập bị khấu trừ ngay 10% để đóng thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Liệu việc này có đúng luật và làm sao để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình?

Bị trừ 10% thuế TNCN khi không có hợp đồng: Đúng hay Sai?

Theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho cá nhân cư trú không ký HĐLĐ hoặc ký HĐLĐ dưới 03 tháng có trách nhiệm khấu trừ thuế theo mức 10% trên tổng thu nhập trả từ 2.000.000 đồng/lần trở lên.

Như vậy, trường hợp bạn đi làm thêm với mức lương 5.000.000 đồng/tháng mà không có hợp đồng, việc cửa hàng khấu trừ 10% (tương đương 500.000 đồng) trước khi chi trả là hoàn toàn đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, đây chỉ là con số tạm thu, không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn phải nộp số tiền này cho ngân sách nhà nước nếu tổng thu nhập cả năm chưa đạt mức chịu thuế.

Bí quyết để không bị khấu trừ thuế: Bản cam kết 08/CK-TNCN

Pháp luật luôn có những cơ chế linh hoạt để bảo vệ người có thu nhập thấp. Nếu bạn ước tính tổng thu nhập chịu thuế của mình trong năm (sau khi trừ gia cảnh) chưa đến mức phải nộp thuế, bạn có quyền làm Bản cam kết gửi cho đơn vị trả thu nhập.

Căn cứ mẫu số 08/CK-TNCN ban hành kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, cá nhân chỉ có duy nhất thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế nhưng ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì làm cam kết gửi tổ chức trả thu nhập để tạm thời chưa khấu trừ thuế TNCN.

Lưu ý quan trọng: Để làm cam kết này, bạn phải có mã số thuế cá nhân tại thời điểm cam kết. Nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập khác nhau và tổng thu nhập vượt mức giảm trừ gia cảnh (hiện nay theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 và các cập nhật mới nhất năm 2026 là 132 triệu đồng/năm cho bản thân), bạn sẽ không được áp dụng hình thức cam kết này.

Lương hưu 15 triệu đồng/tháng có phải nộp thuế TNCN?

Nhiều người cao tuổi lo lắng khi mức lương hưu được điều chỉnh tăng lên sẽ rơi vào diện phải nộp thuế. Tuy nhiên, theo khoản 10 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả hoặc quỹ hưu trí tự nguyện chi trả hàng tháng là khoản thu nhập được miễn thuế hoàn toàn.

Dù mức lương hưu có là 15 triệu đồng hay cao hơn nữa, người nhận vẫn không phải đóng bất kỳ khoản thuế TNCN nào đối với nguồn thu nhập này. Đây là chính sách nhân văn nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động khi về già.

Đi làm lương 7 triệu đồng/tháng: Có cần đóng thuế?

Đối với nhân viên văn phòng có HĐLĐ không xác định thời hạn, công thức tính thuế TNCN dựa trên thu nhập tính thuế sau khi đã trừ các khoản giảm trừ. Với mức lương 7.000.000 đồng/tháng (đã trừ BHXH), tổng thu nhập năm là 84.000.000 đồng.

So sánh với mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân là 11.000.000 đồng/tháng (132.000.000 đồng/năm), thu nhập của bạn vẫn thấp hơn mức ngưỡng phải nộp thuế. Do đó, bạn không cần phải đóng thuế TNCN và cũng không bị khấu trừ tại nguồn như trường hợp không có hợp đồng.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Nếu bạn đã lỡ bị khấu trừ 10% thuế tại nguồn nhưng tổng thu nhập cả năm chưa đến mức phải nộp, đừng quên thực hiện thủ tục quyết toán thuế vào đầu năm sau để được hoàn lại số tiền đã nộp thừa. Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp bạn thực hiện đúng nghĩa vụ mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ túi tiền của chính mình.