Trong đời sống xã hội, không ít trường hợp các bạn trẻ nảy sinh tình cảm và dẫn đến quan hệ tình dục khi một trong hai bên chưa đủ tuổi trưởng thành. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, đây là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng. Pháp luật Việt Nam, cụ thể là Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), có những quy định rất khắt khe nhằm bảo vệ sự phát triển bình thường về thể chất và tâm sinh lý của trẻ em.

1. Khi nào hành vi giao cấu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Đây là trường hợp hiếm hoi mà người thực hiện hành vi có thể không phải đối mặt với án tù. Theo quy định, nếu tại thời điểm quan hệ, cả hai bên đều chưa đủ 18 tuổi và việc quan hệ là hoàn toàn tự nguyện, không có sự cưỡng ép, đe dọa hay dùng thủ đoạn để ép buộc, thì người nam sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giao cấu.

Lý do là vì theo khoản 1 Điều 145 Bộ luật Hình sự 2015, chủ thể của tội danh này phải là người đủ 18 tuổi trở lên. Do đó, nếu người nam chưa đủ 18 tuổi, họ không thỏa mãn điều kiện về chủ thể tội phạm trong trường hợp giao cấu tự nguyện.

Điều 145. Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi
1. Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Hình phạt nghiêm khắc nhất

Ranh giới giữa tự nguyện và cưỡng bức đôi khi rất mong manh trong các vụ án xâm hại tình dục. Nếu người nam dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân để giao cấu trái ý muốn, hành vi này sẽ bị cấu thành tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo Điều 142 Bộ luật Hình sự 2015.

Đặc biệt, nếu hành vi này dẫn đến hậu quả là nạn nhân có thai, người phạm tội sẽ phải đối mặt với tình tiết tăng nặng định khung quy định tại điểm b khoản 2 Điều 142 Bộ luật Hình sự 2015 với khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm tù.

3. Người đủ 18 tuổi quan hệ với người dưới 16 tuổi: Tự nguyện vẫn phạm tội

Một sai lầm phổ biến là nhiều người cho rằng nếu bạn gái tự nguyện thì bạn trai sẽ không sao. Thực tế, pháp luật quy định người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi chưa có đầy đủ nhận thức và khả năng tự quyết định về hành vi tình dục của mình. Do đó, mọi hành vi giao cấu của người đủ 18 tuổi với đối tượng này, dù có sự đồng thuận, vẫn bị coi là tội phạm.

Bên cạnh đó, theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, các tội danh liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em (Điều 142, Điều 145) không thuộc trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Điều này có nghĩa là ngay cả khi gia đình bạn gái rút đơn hoặc không yêu cầu xử lý, cơ quan chức năng vẫn phải tiến hành khởi tố và truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.

4. Trách nhiệm hành chính về hành vi tảo hôn

Ngoài trách nhiệm hình sự, nếu hai bên tổ chức chung sống như vợ chồng khi chưa đủ tuổi kết hôn, họ còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Theo quy định tại Điều 47 Nghị định 110/2013/NĐ-CP, hành vi tổ chức tảo hôn hoặc cố ý duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Lời khuyên pháp lý: Trong mọi trường hợp, việc trang bị kiến thức pháp luật về độ tuổi và sự đồng thuận là vô cùng cần thiết. Các bậc phụ huynh cần quan tâm, giáo dục con em mình để tránh những sai lầm đáng tiếc có thể hủy hoại tương lai của cả hai bên.