Trong bối cảnh y học hiện đại, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã mở ra cánh cửa hạnh phúc cho nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những thắc mắc về mặt pháp lý: Con sinh ra nhờ mang thai hộ là con của ai? Quyền và nghĩa vụ của các bên được pháp luật quy định như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định mới nhất của pháp luật Việt Nam.

Xác định cha mẹ cho con trong trường hợp mang thai hộ

Tại Việt Nam, pháp luật hiện hành chỉ công nhận và cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Mọi hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại đều bị nghiêm cấm nghiêm ngặt và có thể bị xử lý hình sự.

Theo quy định tại khoản 22 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là việc một người phụ nữ tự nguyện, không vì mục đích thương mại, giúp cho cặp vợ chồng mà người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Vấn đề cốt lõi mà nhiều người quan tâm chính là tư cách pháp lý của đứa trẻ. Điều 94 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã khẳng định rõ ràng:

"Con sinh ra trong trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là con chung của vợ chồng nhờ mang thai hộ kể từ thời điểm con được sinh ra."

Như vậy, về mặt pháp lý, người mang thai hộ không có quyền và nghĩa vụ làm mẹ đối với đứa trẻ. Cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ chính là cha mẹ hợp pháp của đứa bé với đầy đủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ sinh ra do mang thai hộ

Việc đăng ký khai sinh cho trẻ sinh ra bằng phương pháp mang thai hộ có một số điểm khác biệt về hồ sơ giấy tờ so với các trường hợp thông thường để đảm bảo tính xác thực về nguồn gốc của đứa trẻ.

1. Người thực hiện và thời hạn đăng ký

Căn cứ khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày con sinh ra, cha hoặc mẹ (vợ chồng nhờ mang thai hộ) có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Trường hợp cha, mẹ không thể đi đăng ký thì ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại hoặc người thân thích khác có trách nhiệm thực hiện.

2. Hồ sơ cần chuẩn bị

Theo hướng dẫn tại Điều 16 Luật Hộ tịch 2014 và Thông tư 34/2015/TT-BYT, hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu quy định).
• Giấy chứng sinh: Do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp. Lưu ý, để được cấp giấy chứng sinh đúng tên cha mẹ nhờ mang thai hộ, bên mang thai hộ phải nộp bản xác nhận về việc sinh con bằng kỹ thuật mang thai hộ và văn bản thỏa thuận mang thai hộ.
• Văn bản thỏa thuận về việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo: Đây là căn cứ quan trọng nhất để xác định quan hệ cha mẹ - con.

3. Thẩm quyền giải quyết

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú) của người cha hoặc người mẹ thực hiện việc đăng ký khai sinh (Điều 13 Luật Hộ tịch 2014).

Việc nắm vững các quy định pháp lý không chỉ giúp các cặp vợ chồng bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn đảm bảo cho đứa trẻ được hưởng đầy đủ các quyền công dân ngay từ khi chào đời. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện, người dân nên tìm đến các cơ quan trợ giúp pháp lý để được hướng dẫn chi tiết.