Trong bối cảnh thị trường cho thuê nhà trọ ngày càng sôi động, không ít chủ trọ tự đặt ra những "luật riêng", trong đó có việc yêu cầu người thuê phải nộp lại thẻ Căn cước để quản lý. Tuy nhiên, đây không chỉ là hành vi trái quy định pháp luật mà còn tiềm ẩn những rủi ro khôn lường cho người đi thuê.

Chủ trọ có quyền giữ thẻ Căn cước của người thuê không?

Theo quy định tại Luật Căn cước 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2024), thẻ Căn cước là giấy tờ tùy thân chứa đựng thông tin quan trọng về căn cước của công dân Việt Nam. Pháp luật quy định rất chặt chẽ về các trường hợp bị tạm giữ thẻ Căn cước.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 29 Luật Căn cước 2023, thẻ Căn cước chỉ bị tạm giữ trong các trường hợp sau:

"a) Người đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; người đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc;
b) Người đang bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù."

Đặc biệt, thẩm quyền tạm giữ thẻ Căn cước thuộc về các cơ quan thi hành lệnh tạm giữ, tạm giam, cơ quan thi hành án phạt tù hoặc cơ quan thi hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc. Chủ nhà trọ hoàn toàn không có thẩm quyền này.

Mức xử phạt đối với hành vi giữ thẻ Căn cước trái phép

Hành vi chủ trọ đòi giữ thẻ Căn cước của người thuê có thể bị khép vào hành vi chiếm đoạt hoặc sử dụng thẻ Căn cước của người khác trái quy định. Căn cứ vào Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức xử phạt được quy định như sau:

Tại điểm a khoản 2 Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi chiếm đoạt, sử dụng thẻ Căn cước công dân hoặc thẻ Căn cước của người khác sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại thẻ Căn cước đã chiếm đoạt cho cơ quan có thẩm quyền hoặc trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp.

Rủi ro "gánh nợ" khi để người khác giữ thẻ Căn cước

Việc để chủ trọ giữ thẻ Căn cước không chỉ là vấn đề vi phạm hành chính mà còn đẩy người thuê vào những rủi ro pháp lý và tài chính cực kỳ nghiêm trọng:

• Bị lợi dụng để vay tiền qua App: Hiện nay, nhiều ứng dụng vay tiền chỉ yêu cầu ảnh chụp hai mặt của thẻ Căn cước. Nếu chủ trọ có ý đồ xấu, họ có thể sử dụng thông tin của bạn để vay vốn, khiến bạn bỗng dưng trở thành "con nợ".
• Mở tài khoản ngân hàng "rác": Thông tin trên thẻ Căn cước có thể bị dùng để mở các tài khoản ngân hàng phục vụ cho mục đích lừa đảo hoặc rửa tiền.
• Đăng ký mã số thuế, bảo hiểm xã hội ảo: Điều này gây khó khăn cho bạn trong việc thực hiện các thủ tục hành chính hoặc hưởng các chế độ an sinh xã hội sau này.
• Xâm phạm quyền riêng tư: Mọi thông tin cá nhân, lịch sử cư trú của bạn đều có thể bị khai thác trái phép.

Người thuê trọ cần làm gì để bảo vệ mình?

Khi chủ trọ yêu cầu giữ thẻ Căn cước, bạn cần kiên quyết từ chối và giải thích rằng đây là hành vi vi phạm pháp luật. Thay vì đưa bản chính, bạn có thể cung cấp bản sao có chứng thực hoặc chỉ cho chủ trọ đối chiếu thông tin để thực hiện thủ tục khai báo tạm trú theo quy định của Luật cư trú 2020.

Trong trường hợp chủ trọ cố tình chiếm giữ và không trả lại, bạn nên trình báo ngay với Công an xã, phường, thị trấn nơi cư trú để được can thiệp và xử lý kịp thời. Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp bạn tránh được những phiền phức không đáng có mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình.