Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng phát triển bùng nổ, việc bảo vệ an toàn cho đối tượng thanh thiếu niên và nhi đồng trước các rủi ro tiềm ẩn đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như các bậc phụ huynh. Mới đây, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng đang được thẩm định với nhiều quy định mang tính đột phá nhằm tăng cường cơ chế bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến.

Sự thay đổi quan trọng đối với tài khoản mạng xã hội của trẻ dưới 13 tuổi

Điểm nhấn thu hút sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng trong bản dự thảo mới nhất chính là quy định nghiêm ngặt áp dụng cho nhóm trẻ em dưới 13 tuổi. Theo đó, dự thảo đặt ra yêu cầu bắt buộc đối với các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội phải thực hiện biện pháp khóa toàn bộ tính năng đăng tải bài viết, bình luận, chia sẻ nội dung hoặc bày tỏ cảm xúc đối với các tài khoản do trẻ dưới 13 tuổi thiết lập hoặc sử dụng.

Quy định cứng rắn này không áp dụng tràn lan mà tập trung vào các nền tảng mạng xã hội lớn. Cụ thể, các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ có tổng số lượt truy cập từ Việt Nam (total visits) thường xuyên trong 01 tháng đạt từ 1.000.000 (một triệu) lượt trở lên (tính theo số liệu thống kê trung bình trong 06 tháng liên tục) sẽ phải triển khai đồng bộ giải pháp kỹ thuật này.

Cơ chế kiểm soát linh hoạt cho độ tuổi từ 13 đến dưới 16 tuổi

Trái ngược với việc hạn chế tối đa đối với nhóm dưới 13 tuổi, cơ quan soạn thảo đã đưa ra hướng tiếp cận mềm mỏng và thực tế hơn đối với lứa tuổi từ 13 đến dưới 16 tuổi. Trẻ em ở độ tuổi này vẫn được phép thực hiện các tương tác cơ bản trên nền tảng số như đăng bài, bình luận hay chia sẻ thông tin, nhưng đi kèm điều kiện bắt buộc về sự giám sát của người lớn.

Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội muốn mở tính năng cho người dùng từ 13 đến dưới 16 tuổi bắt buộc phải có các giải pháp công nghệ sẵn có nhằm giúp cha, mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp dễ dàng theo dõi. Các tính năng giám sát tối thiểu bao gồm: quản lý nội dung trẻ đăng tải, kiểm soát các trang/tài khoản trẻ truy cập, phê duyệt hoặc xem danh sách bạn bè, cũng như giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội hàng ngày của trẻ.

So sánh với dự thảo lần 1: Sự điều chỉnh phù hợp với thực tiễn

So với bản dự thảo lần 1 từng gây ra nhiều tranh luận trái chiều, quy định tại dự thảo lần này đã được nới lỏng và phân hóa rõ ràng theo độ tuổi phát triển của trẻ em. Ở bản dự thảo ban đầu, cơ quan quản lý từng đề xuất phương án khóa hoàn toàn tính năng tương tác đăng bài, bình luận đối với toàn bộ người sử dụng dưới 16 tuổi.

Tuy nhiên, qua tiếp thu ý kiến đóng góp từ các chuyên gia tâm lý học, xã hội học và đại diện cộng đồng, cơ quan soạn thảo nhận thấy việc cấm đoán toàn bộ lứa tuổi dưới 16 tuổi có thể gây hạn chế quyền tiếp cận thông tin và phát triển kỹ năng số của trẻ em theo quy định của Luật Trẻ em 2016. Do đó, việc hạ độ tuổi áp dụng lệnh cấm tương tác tuyệt đối xuống dưới 13 tuổi, đồng thời kết hợp cơ chế đồng hành của phụ huynh cho lứa tuổi từ 13 đến dưới 16 tuổi được đánh giá là bước đi hợp lý, vừa bảo vệ an toàn cho trẻ vừa tôn trọng sự phát triển tự nhiên của thanh thiếu niên trong kỷ nguyên số.

Hiện tại, bản dự thảo lần 2 của Nghị định sửa đổi Nghị định 147/2024/NĐ-CP đang tiếp tục được thẩm định kỹ lưỡng tại Bộ Tư pháp trước khi chính thức trình Chính phủ xem xét ban hành.