Trong quá trình thi hành án dân sự, khi người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, cơ quan chức năng sẽ tiến hành các biện pháp cưỡng chế. Tuy nhiên, một câu hỏi mà nhiều người quan tâm là: Ai phải chịu chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự?

Những ai phải chịu chi phí cưỡng chế thi hành án dân sự?

Căn cứ quy định tại Điều 73 Luật Thi hành án dân sự 2008, trách nhiệm chi trả chi phí cưỡng chế được phân định rõ ràng cho các đối tượng sau:

1. Trách nhiệm của người phải thi hành án

Về nguyên tắc, người phải thi hành án là đối tượng chính phải chịu các khoản chi phí cưỡng chế do việc không tự nguyện thi hành án gây ra. Các khoản chi phí này bao gồm:

• Chi phí thông báo về việc cưỡng chế thi hành án.
• Chi phí mua nguyên liệu, nhiên liệu; thuê phương tiện, thiết bị bảo vệ, y tế, phòng chống cháy nổ, và các thiết bị khác phục vụ việc cưỡng chế.
• Chi phí định giá, giám định tài sản, bán đấu giá tài sản (trừ trường hợp người được thi hành án yêu cầu định giá lại hoặc có vi phạm trong quy định định giá).
• Chi phí thuê nhân công, bốc dỡ, vận chuyển, trông coi và bảo quản tài sản.
• Chi phí bồi dưỡng cho những người trực tiếp tham gia và bảo vệ cưỡng chế như Chấp hành viên, Công an, Kiểm sát viên, đại diện chính quyền địa phương...

"Người phải thi hành án chịu chi phí cưỡng chế thi hành án sau đây: a) Chi phí thông báo về việc cưỡng chế thi hành án; b) Chi phí mua nguyên liệu, nhiên liệu; thuê phương tiện, thiết bị bảo vệ, y tế, phòng chống cháy nổ, giải tỏa, thuê nhân công và các thiết bị, phương tiện cần thiết khác cho việc cưỡng chế..."

2. Trách nhiệm của người được thi hành án

Trong một số trường hợp cụ thể, người được thi hành án cũng phải chịu một phần hoặc toàn bộ chi phí cưỡng chế, ví dụ như:

• Chi phí định giá lại tài sản nếu người được thi hành án yêu cầu định giá lại (trừ trường hợp định giá lại do có vi phạm quy định).
• Chi phí xây ngăn, phá dỡ trong trường hợp bản án, quyết định của Tòa án xác định người được thi hành án phải chịu các khoản này.

Các trường hợp ngân sách Nhà nước chi trả

Pháp luật cũng quy định một số khoản chi phí cưỡng chế sẽ do ngân sách Nhà nước đảm bảo nhằm hỗ trợ quá trình thực thi công lý, bao gồm:

• Chi phí định giá lại tài sản khi có vi phạm quy định về định giá trước đó.
• Chi phí xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án.
• Các chi phí cần thiết khác như chi phí họp bàn cưỡng chế hoặc trong trường hợp không thu được tiền từ người phải thi hành án do tài sản không bán được hoặc mất giá trị.

Đối tượng được miễn, giảm chi phí cưỡng chế thi hành án

Để đảm bảo tính nhân văn, Điều 44 Nghị định 62/2015/NĐ-CP quy định các đối tượng được xem xét miễn, giảm chi phí cưỡng chế bao gồm:

• Người có hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn: Thu nhập không đảm bảo mức sinh hoạt tối thiểu hoặc gặp thiên tai, hỏa hoạn kéo dài (cần có xác nhận của UBND cấp xã).
• Gia đình chính sách, người có công với cách mạng: Phải có giấy tờ chứng minh theo quy định.
• Người neo đơn, tàn tật, ốm đau kéo dài: Có hồ sơ bệnh án xác nhận từ bệnh viện cấp huyện trở lên.

Mức miễn, giảm cụ thể:

• Giảm 1/2 chi phí đối với người có hoàn cảnh khó khăn hoặc ốm đau, tàn tật.
• Miễn số phí còn lại đối với gia đình chính sách nếu đã thi hành được ít nhất 1/2 chi phí cưỡng chế.

Thủ tục đề nghị miễn, giảm chi phí cưỡng chế

Người thuộc diện được miễn, giảm cần chuẩn bị hồ sơ gồm đơn đề nghị (nêu rõ lý do) và các tài liệu chứng minh gửi đến cơ quan thi hành án. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan thi hành án sẽ ra quyết định xem xét miễn hoặc giảm chi phí cho đương sự.

Việc nắm rõ các quy định về chi phí cưỡng chế không chỉ giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình mà còn thúc đẩy quá trình thi hành án diễn ra minh bạch, đúng pháp luật.