Trong bối cảnh nền kinh tế đang có những chuyển biến tích cực vào giữa năm 2020, đặc biệt là sau khi Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh vừa được ban hành, vấn đề thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đang trở thành tâm điểm chú ý của đông đảo người lao động. Một trong những thắc mắc phổ biến nhất là làm thế nào để không bị khấu trừ 10% thuế tại nguồn khi nhận thu nhập vãng lai hoặc làm việc ngắn hạn. Câu trả lời chính là việc lập Bản cam kết 02/CK-TNCN. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các điều kiện khắt khe để bản cam kết này có hiệu lực pháp lý.

Khấu trừ 10% thuế TNCN: Áp dụng cho những đối tượng nào?

Theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các tổ chức hoặc cá nhân khi chi trả tiền công, tiền thù lao, hoặc các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) hoặc ký HĐLĐ dưới 03 tháng mà có tổng mức trả thu nhập từ 02 triệu đồng/lần trở lên thì bắt buộc phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên tổng thu nhập trước khi chi trả.

Các khoản thu nhập này bao gồm rất nhiều hình thức đa dạng như: tiền hoa hồng môi giới, tiền nhuận bút, tiền tham gia các dự án nghiên cứu, thù lao giảng dạy, biểu diễn nghệ thuật, hay thậm chí là tiền dịch vụ quảng cáo. Đối với nhiều người lao động tự do hoặc làm bán thời gian, việc bị trừ ngay 10% thu nhập là một con số không hề nhỏ, ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu hàng ngày.

Bản cam kết 02/CK-TNCN - "Cứu cánh" để tạm thời không bị trừ thuế

Để bảo vệ quyền lợi cho những người có thu nhập thấp, chưa đến mức phải nộp thuế cả năm, pháp luật cho phép cá nhân được lập bản cam kết theo mẫu số 02/CK-TNCN (ban hành kèm theo Thông tư 156/2013/TT-BTC, nay được áp dụng theo hướng dẫn của Thông tư 111/2013/TT-BTC). Khi có bản cam kết này, đơn vị chi trả thu nhập sẽ tạm thời không khấu trừ 10% thuế TNCN, giúp người lao động nhận trọn vẹn số tiền công của mình.

05 Điều kiện "vàng" để được làm bản cam kết 02/CK-TNCN năm 2020

Dựa trên bối cảnh pháp lý hiện tại, đặc biệt là sự thay đổi về mức giảm trừ gia cảnh từ ngày 01/07/2020 (nhưng được áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2020), cá nhân cần thỏa mãn đồng thời 05 điều kiện sau để được làm bản cam kết:

• Thứ nhất: Cá nhân phải là cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng.
• Thứ hai: Có tổng mức trả thu nhập từ 02 triệu đồng/lần trở lên tại đơn vị chi trả.
• Thứ ba: Cá nhân chỉ có duy nhất thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10%. Nếu cá nhân làm việc và có thu nhập từ 02 nơi trở lên tại thời điểm cam kết, họ sẽ không đủ điều kiện để lập bản cam kết này.
• Thứ tư: Ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế. Đây là điểm cực kỳ quan trọng cần lưu ý trong năm 2020. Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế đã tăng từ 9 triệu đồng lên 11 triệu đồng/tháng (tương đương 132 triệu đồng/năm). Do đó, nếu bạn không có người phụ thuộc, tổng thu nhập năm 2020 của bạn phải từ 132 triệu đồng trở xuống mới được làm cam kết.
• Thứ năm: Cá nhân phải có mã số thuế tại thời điểm lập bản cam kết. Nếu chưa có mã số thuế, bạn cần thực hiện đăng ký thuế trước khi gửi bản cam kết cho cơ quan chi trả.

Trích dẫn quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC: "Các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động... có tổng mức trả thu nhập từ hai triệu (2.000.000) đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân... Trường hợp cá nhân chỉ có duy nhất thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ nêu trên nhưng ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì cá nhân có thu nhập làm cam kết... gửi tổ chức trả thu nhập để tổ chức trả thu nhập làm căn cứ tạm thời chưa khấu trừ thuế thu nhập cá nhân."

Những lưu ý quan trọng và trách nhiệm pháp lý

Việc lập bản cam kết 02/CK-TNCN mang lại lợi ích trước mắt là không bị trừ tiền, nhưng cá nhân phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin mình cung cấp. Nếu cơ quan thuế phát hiện có sự gian lận (ví dụ: thực tế thu nhập cả năm vượt mức giảm trừ hoặc có thu nhập tại nhiều nơi), cá nhân sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Kết thúc năm tính thuế, tổ chức trả thu nhập vẫn phải tổng hợp danh sách các cá nhân chưa đến mức khấu trừ thuế vào tờ khai quyết toán thuế để nộp cho cơ quan thuế theo quy định. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về quyền lợi và trách nhiệm của mình khi thực hiện các thủ tục về thuế TNCN trong năm 2020 đầy biến động này.