Từ ngày 01/07/2024, Luật Căn cước 2023 chính thức có hiệu lực, thay thế cho Luật Căn cước công dân 2014. Sự thay đổi này không chỉ nằm ở tên gọi của tấm thẻ mà còn mở ra những quy định mới về đối tượng và độ tuổi được cấp thẻ. Vậy chính xác thì bao nhiêu tuổi người dân bắt buộc phải làm thẻ Căn cước, và những ai có quyền lựa chọn làm thẻ theo nhu cầu?

Độ tuổi cấp thẻ Căn cước: Bắt buộc và Theo nhu cầu

Điểm khác biệt lớn nhất của Luật Căn cước 2023 so với quy định cũ chính là việc mở rộng đối tượng được cấp thẻ xuống dưới 14 tuổi. Cụ thể, tại Điều 19 Luật Căn cước 2023 quy định về người được cấp thẻ căn cước như sau:

1. Người được cấp thẻ căn cước là công dân Việt Nam.

2. Công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên phải thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước.

3. Công dân Việt Nam dưới 14 tuổi được cấp thẻ căn cước theo nhu cầu.

Như vậy, nếu như trước đây chỉ những người từ đủ 14 tuổi mới được làm thẻ CCCD, thì nay trẻ em từ khi mới sinh ra cũng đã có thể sở hữu thẻ Căn cước nếu cha mẹ hoặc người giám hộ có nhu cầu. Tuy nhiên, việc làm thẻ đối với trẻ dưới 14 tuổi là tự nguyện, trong khi đối với người từ đủ 14 tuổi trở lên là bắt buộc.

Các mốc tuổi bắt buộc phải đổi thẻ Căn cước

Thẻ Căn cước không có giá trị vĩnh viễn mà cần được đổi mới tại các cột mốc quan trọng để cập nhật đặc điểm nhân dạng và thông tin sinh trắc học. Theo quy định, công dân phải thực hiện thủ tục cấp đổi thẻ căn cước khi đủ các độ tuổi sau đây:

• Đủ 25 tuổi: Lần đổi thẻ đầu tiên sau khi trưởng thành.
• Đủ 40 tuổi: Cập nhật thông tin ở độ tuổi trung niên.
• Đủ 60 tuổi: Lần đổi thẻ cuối cùng có thời hạn.

Một lưu ý quan trọng là nếu thẻ căn cước được cấp, đổi, cấp lại trong thời hạn 02 năm trước tuổi quy định (ví dụ cấp lúc 23 tuổi) thì thẻ đó vẫn có giá trị sử dụng đến tuổi đổi thẻ tiếp theo (40 tuổi).

Tầm quan trọng của thẻ Căn cước trong giao dịch dân sự

Thẻ Căn cước là giấy tờ tùy thân duy nhất chứa đựng đầy đủ thông tin định danh của một cá nhân. Trong các giao dịch dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015, việc xác định năng lực hành vi dân sự thường gắn liền với độ tuổi và giấy tờ chứng minh nhân thân:

• Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký.
• Người từ đủ 18 tuổi trở lên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

Việc sở hữu thẻ Căn cước giúp công dân thuận tiện hơn trong việc mở tài khoản ngân hàng, ký kết hợp đồng lao động, thực hiện các thủ tục hành chính công và nhiều giao dịch thiết yếu khác trong đời sống.

Không làm thẻ Căn cước khi đủ tuổi có bị phạt không?

Vì việc cấp thẻ Căn cước đối với người từ đủ 14 tuổi là nghĩa vụ pháp lý, nên hành vi trốn tránh hoặc không thực hiện đúng quy định sẽ bị xử lý hành chính. Căn cứ Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức xử phạt được quy định như sau:

1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

b) Không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân (nay là thẻ Căn cước);

Ngoài việc bị phạt tiền, người không có thẻ Căn cước sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi bị kiểm tra hành chính hoặc khi cần thực hiện các thủ tục pháp lý khẩn cấp. Do đó, ngay khi đủ 14 tuổi hoặc khi thẻ cũ hết hạn, công dân nên chủ động đến cơ quan Công an nơi gần nhất để thực hiện thủ tục cấp thẻ.

Tóm lại, việc nắm rõ quy định về độ tuổi làm thẻ Căn cước không chỉ giúp bạn tuân thủ pháp luật mà còn đảm bảo quyền lợi tối đa trong các giao dịch đời sống. Với những ưu điểm vượt trội về công nghệ và sự tiện lợi, thẻ Căn cước mới thực sự là "chìa khóa" để công dân bước vào kỷ nguyên số một cách tự tin nhất.