Trong những ngày đầu tháng 3/2019, khi cơn bão dịch tả lợn Châu Phi đang càn quét qua nhiều tỉnh thành tại Việt Nam, nỗi lo về an toàn thực phẩm trở nên nóng hơn bao giờ hết. Câu hỏi của anh Nguyễn Văn D. (Hải Phòng) về việc xử lý những người cố tình bán thịt lợn dịch không chỉ là thắc mắc cá nhân mà còn là vấn đề nhức nhối của toàn xã hội.

Kinh doanh thịt lợn trong thời điểm dịch bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm (ảnh minh họa)

Hành vi bị nghiêm cấm theo Luật An toàn thực phẩm

Theo quy định tại Điều 5 Luật An toàn thực phẩm 2010, Nhà nước nghiêm cấm các hành vi sau đây trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm:

"Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm; sử dụng thịt động vật chưa qua kiểm tra vệ sinh thú y hoặc đã qua kiểm tra nhưng không đạt yêu cầu."

Như vậy, việc bán thịt lợn bị dịch tả Châu Phi là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả gây ra, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính: Mức phạt có thể lên tới 100 triệu đồng

Hiện nay, các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y và an toàn thực phẩm đã được siết chặt nhằm răn đe các đối tượng trục lợi trên sức khỏe người tiêu dùng.

1. Vi phạm quy định về thú y

Căn cứ theo Điều 8 Nghị định 90/2017/NĐ-CP, hành vi vận chuyển, kinh doanh sản phẩm động vật không đảm bảo yêu cầu vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm sẽ bị xử lý như sau:

• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với hành vi vận chuyển, kinh doanh thịt gia súc, gia cầm bị bệnh, chết do dịch bệnh.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy toàn bộ số thịt lợn bị dịch bệnh dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.

Cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc vận chuyển và kinh doanh thịt lợn tại các chợ đầu mối (ảnh minh họa)

2. Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm

Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi bán thịt lợn dịch được xác định là cung cấp thực phẩm không an toàn, mức phạt sẽ áp dụng theo Điều 4 Nghị định 115/2018/NĐ-CP:

• Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi kinh doanh thực phẩm từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh mà sản phẩm có giá trị từ 10.000.000 đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 5.000.000 đồng trở lên nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Ngoài ra, người vi phạm còn bị đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm từ 10 tháng đến 12 tháng.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Đối mặt với án tù 20 năm

Trong trường hợp hành vi bán thịt lợn dịch gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm" theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Các khung hình phạt cụ thể bao gồm:

• Khung 1: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh để sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
• Khung 2: Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm nếu làm chết người hoặc gây tổn thương sức khỏe cho 01 người với tỷ lệ 61% trở lên.
• Khung 3: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu làm chết 02 người hoặc gây tổn thương sức khỏe cho 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương từ 122% đến 200%.
• Khung cao nhất: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm nếu làm chết 03 người trở lên hoặc gây tổn thương sức khỏe cho 03 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương 201% trở lên.

Bên cạnh hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm.

Lời khuyên cho người tiêu dùng và tiểu thương

Để bảo vệ bản thân và cộng đồng trong mùa dịch, người tiêu dùng cần thông thái lựa chọn thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y. Đối với các tiểu thương, tuyệt đối không vì lợi nhuận trước mắt mà tiếp tay cho việc tiêu thụ lợn bệnh, lợn dịch, bởi cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà còn là sự tự do và đạo đức kinh doanh.

Nếu phát hiện các cơ sở kinh doanh thịt lợn có dấu hiệu nghi vấn lợn dịch, người dân cần báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan thú y gần nhất để kịp thời xử lý, ngăn chặn dịch bệnh lây lan.