Trong môi trường bệnh viện đầy áp lực, đôi khi những lời quát mắng từ phía nhân viên y tế hoặc những hành vi thiếu kiềm chế của người bệnh đã tạo nên những xung đột không đáng có. Tuy nhiên, đằng sau những câu chuyện về thái độ ứng xử là những quy định pháp lý nghiêm ngặt mà cả bác sĩ và bệnh nhân đều cần phải nắm rõ để bảo vệ quyền lợi của mình.

Nghĩa vụ của người hành nghề y: Không chỉ là chuyên môn mà còn là thái độ

Theo quy định mới nhất tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người hành nghề y không chỉ có trách nhiệm về mặt chuyên môn mà còn phải tuân thủ các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 44 của văn bản này nhấn mạnh:

"Tôn trọng quyền của người bệnh, có thái độ ân cần, hòa nhã với người bệnh; đối xử bình đẳng với người bệnh, không để lợi ích cá nhân hoặc sự phân biệt đối xử ảnh hưởng đến quyết định chuyên môn của mình."

Như vậy, việc quát mắng, có thái độ hách dịch hay thiếu tôn trọng người bệnh là hành vi vi phạm trực tiếp nghĩa vụ của người hành nghề y. Pháp luật yêu cầu một môi trường y tế nhân văn, nơi người bệnh được đối xử bằng sự thấu hiểu và tôn trọng tuyệt đối.

Bác sĩ quát mắng bệnh nhân: Khi nào bị xử phạt hành chính?

Mặc dù hiện nay chưa có một điều khoản riêng biệt mang tên "phạt bác sĩ quát mắng bệnh nhân", nhưng hành vi này có thể bị quy chiếu vào các vi phạm về quyền của người bệnh. Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, các mức phạt được áp dụng như sau:

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 - 500.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi không tôn trọng quyền của người bệnh (theo điểm b khoản 1 Điều 48).
• Phạt tiền từ 1.000.000 - 3.000.000 đồng: Áp dụng nếu hành vi quát mắng đi kèm với sự kỳ thị, phân biệt đối xử đối với người bệnh (theo điểm c khoản 3 Điều 48).

Cần lưu ý rằng, quyền của người bệnh được quy định rất rõ tại Điều 9 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, bao gồm quyền được thông tin, giải thích tình trạng sức khỏe và quyền được khám chữa bệnh an toàn, phù hợp.

"Gậy ông đập lưng ông": Người bệnh xúc phạm, hành hung bác sĩ bị phạt nặng

Ở chiều ngược lại, pháp luật cũng bảo vệ nghiêm ngặt danh dự, nhân phẩm và tính mạng của đội ngũ y bác sĩ. Không ít trường hợp người nhà hoặc bệnh nhân vì quá khích đã có những lời lẽ xúc phạm hoặc thậm chí là hành hung nhân viên y tế. Những hành vi này sẽ phải đối mặt với mức phạt rất cao theo Điều 48 Nghị định 117/2020/NĐ-CP:

• Xúc phạm danh dự, nhân phẩm: Phạt tiền từ 1.000.000 - 3.000.000 đồng và buộc phải xin lỗi trực tiếp người hành nghề y.
• Hành hung, đe dọa tính mạng: Phạt tiền từ 30.000.000 - 40.000.000 đồng đối với hành vi gây tổn hại sức khỏe hoặc đe dọa tính mạng bác sĩ, y tá đang làm nhiệm vụ.

Nếu hành vi có tính chất nghiêm trọng, gây thương tích nặng hoặc gây rối trật tự công cộng, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, cả nhân viên y tế và người bệnh cần giữ thái độ bình tĩnh và tôn trọng lẫn nhau. Nếu cảm thấy quyền lợi của mình bị xâm phạm, người bệnh có quyền phản ánh qua đường dây nóng của bệnh viện hoặc Sở Y tế thay vì dùng lời lẽ quát tháo. Ngược lại, các y bác sĩ cũng cần thấu hiểu tâm lý lo lắng của bệnh nhân để có cách ứng xử phù hợp, đúng với tinh thần "Lương y như từ mẫu".