Cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói nông sản luôn được xem là "tấm vé thông hành" quan trọng giúp nông sản Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế cũng như minh bạch nguồn gốc tiêu thụ nội địa. Tuy nhiên, rào cản về thời gian xử lý hồ sơ và thẩm quyền giải quyết qua nhiều tầng nấc trước đây đã tạo không ít áp lực cho bà con nông dân lẫn doanh nghiệp xuất khẩu.

Để giải quyết triệt để vướng mắc này, bước đột phá lớn về cải cách thủ tục hành chính đã chính thức áp dụng từ ngày 31/7/2026: Phân cấp toàn bộ quy trình tiếp nhận và giải quyết thủ tục cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói về Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã.

Sự chuyển dịch cơ chế: Từ cấp tỉnh về tận chính quyền cơ sở

Trước đây, căn cứ theo Nghị định 38/2026/NĐ-CP, thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra thực địa và cấp mã số vùng trồng hay cơ sở đóng gói thuộc về các cơ quan chuyên môn do UBND cấp tỉnh giao trách nhiệm (thường là Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật). Việc tập trung thẩm quyền ở cấp tỉnh dẫn đến khối lượng hồ sơ bị dồn nén, thời gian đi lại của tổ chức, cá nhân tốn kém và quy trình hậu kiểm kéo dài.

Sự ra đời của Nghị quyết 36/2026/NQ-CP đã thiết lập một bước tiến đột phá. Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, các tổ chức, cá nhân có nhu cầu chỉ cần gửi hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia trực tiếp đến UBND cấp xã nơi có diện tích vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói tọa lạc.

Chủ tịch UBND cấp xã đảm nhận toàn bộ khâu quản lý mã số

Không dừng lại ở khâu tiếp nhận, Điều 6 Nghị quyết 36/2026/NQ-CP giao trách nhiệm cụ thể cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong việc phân công Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện trọn vẹn chuỗi nhiệm vụ quản lý mã số trên địa bàn.

"Chủ tịch UBND cấp tỉnh phân công Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện hàng loạt nhiệm vụ liên quan đến mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói như: cấp mới, cấp lại, phê duyệt, tạm dừng, thu hồi, khôi phục mã số và tổ chức hậu kiểm định kỳ, đột xuất theo quy định pháp luật."

Quy định này giúp chính quyền cấp cơ sở – nơi sát sao nhất với tình hình canh tác và hoạt động đóng gói thực tế – nắm chắc dữ liệu địa bàn, đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp trước cơ quan quản lý cấp trên về tính chính xác của dữ liệu mã số.

Phân loại thời hạn giải quyết: Chỉ từ 03 đến 10 ngày làm việc

Một điểm cải cách đột phá khác mang lại sự chủ động cho người dân chính là việc phân loại thời hạn xử lý hồ sơ dựa trên mục đích tiêu thụ nông sản (tiêu thụ nội địa/thị trường chung hay xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu bắt buộc về mã số):

• Trường hợp 1 (Không đăng ký xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu mã số): Đối với nông sản phục vụ thị trường nội địa hoặc xuất khẩu sang các nước không yêu cầu mã số kiểm soát dịch hại khắt khe, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm ban hành Thông báo cấp mã số trong thời hạn không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp từ chối, cơ quan thẩm quyền phải văn bản trả lời công khai và nêu rõ lý do.
• Trường hợp 2 (Đăng ký xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu mã số): Đối với các vùng trồng hay cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường lớn (như Trung Quốc, Mỹ, EU, Nhật Bản...), thời gian giải quyết là không quá 10 ngày làm việc. Khoảng thời gian này được sử dụng để tiến hành kiểm tra kỹ thuật thực địa, đánh giá khả năng đáp ứng quy định kiểm dịch thực vật của nước nhập khẩu trước khi ra quyết định ban hành mã số hoặc hoàn thiện các bước kết nối dữ liệu quốc tế.

Ý nghĩa thực tiễn đối với nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp

Việc cắt giảm tối đa thủ tục hành chính và đưa cấp xã trở thành đầu mối trực tiếp giải quyết thủ tục mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

1. Tiết kiệm thời gian và chi phí: Bà con nông dân không còn phải đi lại nhiều lần lên cơ quan cấp tỉnh hay qua khâu trung gian phức tạp. Mọi thao tác đều thực hiện trên Cổng Dịch vụ công trực tuyến.
2. Rút ngắn chuỗi cung ứng xuất khẩu: Với thời hạn xử lý chỉ từ 3 - 10 ngày, doanh nghiệp có thể chủ động kế hoạch thu mua, đóng gói và giao hàng đúng khung thời gian hợp đồng với đối tác nước ngoài.
3. Nâng cao hiệu quả hậu kiểm: Việc phân cấp cho chính quyền xã gắn liền với nghĩa vụ hậu kiểm giúp kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi mạo danh mã số vùng trồng hoặc gian lận xuất xứ nông sản.

Tóm lại, chính sách mới tại Nghị quyết 36/2026/NQ-CP không chỉ đơn thuần là việc thay đổi đầu mối xử lý giấy tờ, mà là bước chuyển mình mạnh mẽ trong chuyển đổi số và phân cấp quản lý hành chính nông nghiệp, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của nông sản Việt Nam.