Trong bối cảnh năm 2021, khi cả nước đang đẩy mạnh việc cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chíp thay thế cho Chứng minh nhân dân (CMND) 9 số truyền thống, một nỗi lo chung của rất nhiều người lao động là sự không trùng khớp về số định danh trên các giấy tờ tùy thân và sổ bảo hiểm xã hội. Câu hỏi đặt ra là: Liệu việc thay đổi này có khiến thủ tục hưởng các chế độ bảo hiểm trở nên phức tạp hay thậm chí bị từ chối?

Nỗi lo từ thực tế: Số CMND cũ và CCCD mới không khớp nhau

Nhiều công nhân, người lao động khi nghỉ việc thường có nhu cầu nhận trợ cấp thất nghiệp hoặc bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần. Tuy nhiên, do sổ BHXH được cấp dựa trên số CMND 9 số cũ, trong khi hiện tại họ đã chuyển sang dùng CCCD 12 số, dẫn đến tình trạng thông tin trên hệ thống và giấy tờ thực tế không đồng nhất. Điều này gây ra tâm lý lo ngại về việc phải đi lại nhiều lần để điều chỉnh thông tin hoặc bị cơ quan chức năng trả hồ sơ.

Người lao động cần nắm rõ quy định để đảm bảo quyền lợi khi đổi sang CCCD gắn chíp (ảnh minh họa)

Cơ quan BHXH có được phép từ chối giải quyết hồ sơ?

Để giải đáp thắc mắc này, chúng ta cần căn cứ vào các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Cụ thể, tại Công văn 3835/BHXH-CST, cơ quan này đã đưa ra chỉ đạo rất rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm.

Theo quy định tại Quyết định 595/QĐ-BHXH (văn bản thay thế các quy định cũ về quản lý sổ thẻ), người tham gia BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) chỉ được cấp lại sổ BHXH trong các trường hợp như: sổ bị mất, hỏng, thay đổi hoặc cải chính họ tên, ngày tháng năm sinh. Đối với các nội dung khác như số CMND, ngày cấp, nơi cấp hay hộ khẩu thường trú, người lao động không phải cấp lại sổ BHXH.

"Yêu cầu Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố... không trả lại hồ sơ giải quyết BHTN khi không có sự trùng khớp số chứng minh nhân dân, ngày cấp, nơi cấp hoặc hộ khẩu thường trú với sổ BHXH để kịp thời giải quyết quyền lợi cho người tham gia BHXH, BHTN." (Trích Công văn 3835/BHXH-CST)

Như vậy, theo tinh thần của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản hướng dẫn, việc thay đổi từ CMND sang CCCD không làm mất đi quyền lợi của bạn. Các cơ quan giải quyết chế độ (như Trung tâm Dịch vụ việc làm hay cơ quan BHXH địa phương) không được phép lấy lý do số định danh không trùng khớp để từ chối chi trả tiền trợ cấp.

Thủ tục hưởng bảo hiểm tại các cơ quan chức năng được đơn giản hóa để hỗ trợ người dân (ảnh minh họa)

Người lao động cần làm gì để thông tin được đồng bộ?

Mặc dù không bắt buộc phải đổi sổ BHXH, nhưng để thuận tiện cho việc quản lý dữ liệu điện tử và thực hiện các giao dịch trực tuyến sau này (như tra cứu trên ứng dụng VssID), người lao động nên chủ động cập nhật thông tin. Điều này đặc biệt quan trọng khi Luật Căn cước công dân 2014 đang hướng tới việc tích hợp mọi thông tin cá nhân vào một cơ sở dữ liệu duy nhất.

Các bước thực hiện điều chỉnh thông tin:

• Bước 1: Lập Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).
• Bước 2: Nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH thông qua đơn vị đang làm việc hoặc nộp trực tiếp nếu đã nghỉ việc.
• Bước 3: Cơ quan BHXH sẽ cập nhật số CCCD mới vào hệ thống quản lý mà không cần cấp lại phôi sổ mới.

Lời khuyên cho người lao động trong giai đoạn chuyển đổi

Nếu bạn gặp trường hợp cán bộ tiếp nhận hồ sơ từ chối giải quyết với lý do số CMND không khớp, bạn có thể dẫn chiếu Công văn 3835/BHXH-CST của BHXH Việt Nam để yêu cầu được giải quyết. Ngoài ra, khi đi làm thủ tục, bạn nên mang theo Giấy xác nhận số CMND cũ (do cơ quan Công an cấp khi đổi sang CCCD) để đối chiếu nhanh chóng nếu cần thiết.

Tóm lại, việc đổi sang CCCD gắn chíp là một bước tiến trong quản lý hành chính và hoàn toàn không gây khó khăn cho việc hưởng bảo hiểm nếu người lao động nắm vững các quy định pháp luật hiện hành.