Thị trường trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua đã chứng kiến không ít những biến động, trong đó việc hủy bỏ các đợt chào bán là tình huống pháp lý gây nhiều lo ngại cho các nhà đầu tư. Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này là: Tiền của nhà đầu tư sẽ đi đâu và về đâu khi dự án phát hành bị "khai tử"?

Quyền lợi của nhà đầu tư khi đợt chào bán trái phiếu bị "khai tử"

Theo quy định tại khoản 3 Điều 28 Luật Chứng khoán 2019, quy trình xử lý khi đợt chào bán bị hủy bỏ được quy định rất chặt chẽ nhằm bảo vệ tối đa lợi ích của người mua chứng khoán:

"Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày đợt chào bán chứng khoán ra công chúng bị hủy bỏ, tổ chức phát hành phải công bố việc hủy bỏ chào bán chứng khoán ra công chúng... và phải thu hồi chứng khoán đã phát hành, đồng thời hoàn trả tiền cho nhà đầu tư trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày đợt chào bán bị hủy bỏ. Hết thời hạn này, tổ chức phát hành phải bồi thường thiệt hại cho nhà đầu tư theo các điều khoản đã cam kết với nhà đầu tư."

Như vậy, pháp luật đã thiết lập một "hàng rào bảo vệ" hai lớp. Đầu tiên là nghĩa vụ công bố thông tin minh bạch trong vòng 7 ngày. Thứ hai là nghĩa vụ hoàn trả tiền mặt trong vòng 15 ngày. Nếu quá thời hạn này mà tiền vẫn chưa về túi nhà đầu tư, doanh nghiệp phát hành sẽ phải đối mặt với nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo cam kết trong hợp đồng.

Quy trình nhận lại tiền: Đến hạn và chưa đến hạn xử lý ra sao?

Trong thực tế, việc hoàn trả tiền thường được phân loại dựa trên tình trạng của hợp đồng đầu tư. Đối với các hợp đồng đã đến hạn thanh toán, tổ chức phát hành có trách nhiệm ưu tiên hoàn trả toàn bộ gốc và lãi trong thời gian sớm nhất có thể.

Đối với các hợp đồng chưa đến hạn, quy trình thường phức tạp hơn. Doanh nghiệp phát hành cần khẩn trương phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng quản lý tài sản để lên phương án xử lý. Nhà đầu tư cần chủ động theo dõi các thông báo chính thức và làm việc với đơn vị tư vấn phát hành để đảm bảo hồ sơ thu hồi chứng khoán được thực hiện đúng thủ tục.

"Cái giá" cho việc công bố thông tin sai lệch: Từ phạt tiền tỷ đến ngồi tù

Việc hủy bỏ đợt chào bán đôi khi bắt nguồn từ những sai phạm trong công bố thông tin. Pháp luật Việt Nam hiện hành áp dụng các chế tài cực kỳ nghiêm khắc đối với hành vi này.

Xử phạt hành chính theo Nghị định 156

Căn cứ Điều 42 Nghị định 156/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 128/2021/NĐ-CP), các mức phạt được quy định như sau:

• Phạt từ 100 - 200 triệu đồng: Đối với hành vi công bố thông tin có nội dung sai lệch.
• Phạt từ 200 - 300 triệu đồng: Đối với hành vi tạo dựng thông tin sai sự thật hoặc che giấu thông tin quan trọng.
• Hình phạt bổ sung: Đình chỉ hoạt động kinh doanh chứng khoán từ 01 - 03 tháng và buộc cải chính thông tin.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, tổ chức và cá nhân liên quan có thể bị truy cứu theo Điều 209 Bộ luật Hình sự 2015 về tội cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán. Mức hình phạt cao nhất đối với cá nhân có thể lên đến 05 năm tù giam, và đối với pháp nhân thương mại là mức phạt tiền lên đến 05 tỷ đồng cùng lệnh cấm huy động vốn có thời hạn.

Lời khuyên cho các nhà đầu tư là luôn giữ thái độ bình tĩnh, tập hợp đầy đủ hồ sơ pháp lý và theo sát các hướng dẫn từ cơ quan chức năng để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình trong mọi tình huống.