Trong thực tế triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, việc Nhà nước thu hồi đất thường đi kèm với các phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Một câu hỏi phổ biến mà nhiều người dân đặt ra là: "Nếu tôi đã ký nhận tiền bồi thường rồi, liệu tôi có còn quyền khiếu nại hay khởi kiện nếu sau đó phát hiện mức giá đền bù quá thấp hoặc có sai sót hay không?"

Quyền khởi kiện không mất đi sau khi nhận tiền

Nhiều người lầm tưởng rằng việc nhận tiền đồng nghĩa với việc "thuận mua vừa bán" và chấm dứt mọi tranh chấp. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, hành vi nhận tiền bồi thường và quyền khiếu nại, khởi kiện là hai phạm trù độc lập. Theo quy định tại khoản 1 Điều 237 Luật Đất đai 2024, pháp luật đã khẳng định rất rõ ràng:

“Người sử dụng đất, người có quyền và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai.”

Quy định này bao gồm cả các quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi bạn đã nhận tiền để ổn định cuộc sống trước mắt, bạn vẫn hoàn toàn có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét lại tính hợp pháp và sự công bằng của phương án đó.

Tại sao bạn nên quyết liệt bảo vệ quyền lợi?

Việc bồi thường đất đai là một quy trình phức tạp, từ khâu kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất đến việc áp giá đền bù theo bảng giá đất. Trong quá trình này, không hiếm trường hợp xảy ra sai sót như:

• Xác định sai loại đất: Ví dụ đất ở bị tính thành đất trồng cây lâu năm, làm giảm đáng kể giá trị bồi thường.
• Kiểm đếm thiếu tài sản: Các vật kiến trúc, cây cối hoặc công trình phụ trên đất không được ghi nhận đầy đủ.
• Áp dụng sai bảng giá: Không cập nhật đúng bảng giá đất hiện hành tại thời điểm có quyết định thu hồi.
• Thiếu các khoản hỗ trợ: Bỏ sót các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân.

Nếu phát hiện những dấu hiệu này, việc khởi kiện theo quy định của Luật Tố tụng hành chính 2015 là con đường pháp lý văn minh và hiệu quả để đòi lại sự công bằng.

Tình huống thực tế minh họa

Hãy tưởng tượng trường hợp của một hộ gia đình tại khu vực đang đô thị hóa vào giữa năm 2025. Gia đình bị thu hồi 200m2 đất để làm dự án công cộng. Do cần kinh phí di dời gấp, chủ hộ đã ký nhận 1 tỷ đồng tiền bồi thường theo phương án ban đầu. Tuy nhiên, sau khi đối chiếu với các quy định mới của Luật Đất đai 2024, gia đình phát hiện phần diện tích đất của mình bị phân loại sai vị trí, dẫn đến thiệt hại khoảng 300 triệu đồng. Dù đã nhận tiền, chủ hộ vẫn nộp đơn khởi kiện quyết định phê duyệt phương án bồi thường ra Tòa án. Kết quả, Tòa án đã tuyên hủy một phần quyết định và yêu cầu cơ quan chức năng lập phương án bồi thường bổ sung, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân.

Những lưu ý "vàng" khi thực hiện quyền khởi kiện

Để việc khởi kiện đạt hiệu quả, người dân cần lưu ý các vấn đề sau:

1. Thời hiệu khởi kiện: Theo Luật Tố tụng hành chính 2015, thời hiệu khởi kiện thường là 01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính. Đừng để quá hạn, quyền lợi của bạn sẽ bị bác bỏ.
2. Hồ sơ chứng cứ: Cần lưu giữ cẩn thận các biên bản kiểm đếm, quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường và các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp.
3. Lựa chọn hình thức: Bạn có thể chọn khiếu nại lần đầu đến cơ quan đã ban hành quyết định theo Luật Khiếu nại 2011 hoặc khởi kiện trực tiếp ra Tòa án.

Tóm lại, việc nhận tiền bồi thường chỉ là một bước trong quy trình thu hồi đất, không phải là điểm kết thúc của quyền lợi pháp lý. Nếu có căn cứ cho rằng quyền lợi bị xâm phạm, hãy mạnh dạn sử dụng các công cụ pháp lý mà Nhà nước đã ban hành để bảo vệ tài sản của chính mình.

Hy vọng bài viết này đã giải tỏa được lo lắng của quý độc giả về vấn đề bồi thường đất đai. Nếu bạn đang gặp vướng mắc tương tự, hãy chủ động tìm hiểu kỹ các quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi tối ưu nhất.