Trong thực tế, không ít trường hợp người dân khi đi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thường gọi là Sổ đỏ) đã gặp phải sự cản trở từ phía hàng xóm. Những hành vi phổ biến như cố tình không ký giáp ranh, gây gổ hoặc tạo ra các tranh chấp không có căn cứ về ranh giới đất đai. Điều này khiến nhiều người lo lắng hồ sơ của mình sẽ bị "ngâm" vô thời hạn hoặc bị từ chối. Tuy nhiên, với những thay đổi quan trọng của Luật Đất đai 2024, quyền lợi của người sử dụng đất đã được bảo vệ chặt chẽ hơn.

Hàng xóm có quyền ngăn cản việc cấp Sổ đỏ hay không?

Trước hết, cần khẳng định rằng quyền được cấp Giấy chứng nhận là một trong những quyền cơ bản của người sử dụng đất khi có đủ điều kiện. Theo quy định tại khoản 1 Điều 26 Luật Đất đai 2024:

"1. Được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về đất đai."

Pháp luật không quy định việc hàng xóm phải đồng ý thì người sử dụng đất mới được cấp Sổ đỏ. Chữ ký giáp ranh thực chất là một hình thức xác nhận ranh giới để cơ quan chức năng thuận tiện trong việc đo đạc, lập bản đồ địa chính. Việc hàng xóm từ chối ký giáp ranh mà không có lý do chính đáng hoặc không có đơn tranh chấp chính thức gửi cơ quan có thẩm quyền thì không được coi là căn cứ để từ chối hồ sơ.

Quy trình nộp hồ sơ khi bị cản trở: Không cần chữ ký giáp ranh vẫn có thể được giải quyết?

Nhiều người lầm tưởng rằng thiếu chữ ký giáp ranh là hồ sơ sẽ bị trả về ngay lập tức. Tuy nhiên, căn cứ theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP, cơ quan tiếp nhận hồ sơ chỉ được từ chối khi có tranh chấp đất đai đang được thụ lý giải quyết.

Cụ thể, khoản 2 Điều 19 Nghị định 101/2024/NĐ-CP quy định các trường hợp từ chối hồ sơ, trong đó điểm d nhấn mạnh:

"d) Nhận được văn bản của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc của Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc đã thụ lý đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai hoặc đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, tài sản gắn liền với đất;"

Như vậy, nếu hàng xóm chỉ nói miệng hoặc cố tình không ký mà không gửi đơn tranh chấp chính thức đến UBND cấp xã hoặc Tòa án, cơ quan đăng ký đất đai vẫn phải tiếp nhận và xử lý hồ sơ theo quy trình đo đạc thực tế và niêm yết công khai ranh giới.

3 bước xử lý khi bị hàng xóm gây khó dễ

Nếu gặp phải tình huống này, bạn nên thực hiện theo các bước sau để đảm bảo quyền lợi:

Bước 1: Hòa giải tự nguyện và đề nghị UBND cấp xã can thiệp

Đầu tiên, hãy cố gắng đối thoại để tìm hiểu nguyên nhân hàng xóm không ký. Nếu không thành công, bạn có thể gửi đơn đề nghị UBND cấp xã nơi có đất tổ chức hòa giải. Theo Điều 236 Luật Đất đai 2024, Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải ở cơ sở.

Bước 2: Yêu cầu cơ quan đo đạc lập biên bản

Khi đơn vị đo đạc đến làm việc, nếu hàng xóm vắng mặt hoặc có mặt nhưng không ký, bạn hãy yêu cầu đơn vị đo đạc ghi nhận sự việc vào biên bản. Cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào hồ sơ địa chính qua các thời kỳ và hiện trạng sử dụng đất ổn định để xác định ranh giới.

Bước 3: Khởi kiện hành vi cản trở trái pháp luật

Trong trường hợp hàng xóm có những hành vi quá khích, ngăn cản trái phép việc thực hiện quyền của bạn, bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án. Điều 169 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

"Khi thực hiện quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản, chủ thể có quyền yêu cầu người có hành vi cản trở trái pháp luật phải chấm dứt hành vi đó hoặc có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người đó chấm dứt hành vi vi phạm."

Lời khuyên pháp lý

Việc bị hàng xóm cản trở khi làm Sổ đỏ là một tình huống không mong muốn nhưng hoàn toàn có thể giải quyết được nếu bạn nắm vững quy định pháp luật. Đừng vì sự thiếu hợp tác của hàng xóm mà từ bỏ quyền lợi chính đáng của mình. Hãy chủ động thu thập các giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất ổn định và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng địa phương.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc tương tự và cần tư vấn chuyên sâu về hồ sơ đất đai, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua tổng đài 19006192 để được hỗ trợ kịp thời.