Trong nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm môi trường, ngăn chặn bụi mịn và bảo vệ sức khỏe cộng đồng tại các đô thị lớn, Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành Thông tư 70/2025/TT-BXD kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 29:2025/BXD về khí thải Mức 4 đối với xe mô tô hai bánh, xe gắn máy hai bánh sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới. Đây được xem là một bước ngoặt pháp lý quan trọng, cụ thể hóa lộ trình bảo vệ môi trường không khí theo tinh thần của Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.

Lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Mức 4: Ai bị ảnh hưởng?

Theo quy định tại Thông tư 70/2025/TT-BXD, lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Mức 4 (tương đương chuẩn Euro 4) được phân chia cụ thể cho từng loại phương tiện nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và người tiêu dùng thích nghi với công nghệ mới:

• Đối với xe mô tô hai bánh: Chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2026.
• Đối với xe gắn máy hai bánh: Chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2027.

Quy chuẩn này áp dụng trực tiếp đối với các loại xe sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới. Điều này đồng nghĩa với việc các dòng xe máy cũ đang lưu hành trên thị trường sẽ không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quy định sản xuất mới này. Tuy nhiên, quy định mới sẽ định hình lại toàn bộ thị trường xe máy tại Việt Nam, hướng tới việc loại bỏ dần các phương tiện phát thải lớn và thay thế bằng các dòng xe thân thiện với môi trường hơn.

Bên cạnh đó, lộ trình này cũng hoàn toàn thống nhất với định hướng tại Quyết định 19/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng mức tiêu chuẩn khí thải đối với xe cơ giới nhập khẩu và sản xuất, lắp ráp.

Các chỉ số kỹ thuật nghiêm ngặt và 4 phép thử bắt buộc

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 29:2025/BXD đưa ra các giới hạn vô cùng chặt chẽ đối với các chất gây ô nhiễm chính trong khí thải phương tiện, bao gồm: Cát-bon mônôxít (CO), Hydro các-bon (HC) và các ôxít nitơ (NOx). So với các tiêu chuẩn trước đây, tiêu chuẩn Mức 4 đòi hỏi các nhà sản xuất phải nâng cấp công nghệ động cơ và hệ thống xử lý khí thải hiện đại hơn.

Cụ thể, giá trị giới hạn khí thải đối với từng loại phương tiện được quy định như sau:

• Đối với xe mô tô hai bánh (sử dụng động cơ cháy cưỡng bức, có vận tốc thiết kế lớn nhất Vmax < 130 km/h): Giới hạn CO không vượt quá 1.140 mg/km, HC không quá 380 mg/km và NOx không quá 70 mg/km.
• Đối với xe gắn máy hai bánh: Giới hạn CO không vượt quá 1.000 mg/km, HC không quá 630 mg/km và NOx không quá 170 mg/km.

Để đảm bảo tính chính xác, khách quan và khoa học, quy chuẩn yêu cầu các phương tiện phải trải qua bốn loại phép thử nghiêm ngặt trước khi được cấp chứng nhận chất lượng:

1. Phép thử loại I: Đánh giá lượng phát thải trung bình của các chất khí ô nhiễm sau khi khởi động nguội.
2. Phép thử loại II: Kiểm tra nồng độ khí CO và HC ở chế độ chạy không tải của động cơ.
3. Phép thử loại III: Kiểm tra lượng khí thải phát ra từ các-te của động cơ.
4. Phép thử loại IV: Kiểm tra sự bay hơi của nhiên liệu từ hệ thống cung cấp nhiên liệu của xe.

Khuyến khích doanh nghiệp đăng ký sớm tiêu chuẩn mới

Một điểm nhân văn và linh hoạt trong Thông tư 70/2025/TT-BXD là việc khuyến khích các cơ sở sản xuất, lắp ráp và các tổ chức, cá nhân nhập khẩu chủ động thực hiện sớm các yêu cầu về bảo vệ môi trường. Nếu doanh nghiệp đã có sản phẩm mẫu đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Mức 4, họ hoàn toàn có thể đăng ký thử nghiệm và chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo tiêu chuẩn mới ngay cả trước khi Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành.

Cục Đăng kiểm Việt Nam được giao trách nhiệm tổ chức triển khai, hướng dẫn và giám sát việc thực hiện quy chuẩn này trên toàn quốc. Việc nâng cao tiêu chuẩn khí thải không chỉ giúp Việt Nam bắt kịp xu hướng chuyển đổi xanh của thế giới mà còn trực tiếp cải thiện chất lượng không khí tại các siêu đô thị như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nơi xe máy vẫn đang là phương tiện di chuyển chủ đạo và là nguồn phát thải lớn nhất.