Lễ Quốc tang là nghi thức tang lễ cao quý nhất của Đảng và Nhà nước Việt Nam, dành cho những cán bộ lãnh đạo có công lao to lớn đối với sự nghiệp cách mạng. Trong bối cảnh đau thương khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từ trần vào tháng 07/2024, việc tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định về nghi lễ Quốc tang không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn thể hiện lòng kính trọng sâu sắc đối với người quá cố.

Dưới đây là chi tiết các bước tổ chức Lễ Quốc tang theo quy định tại Nghị định 105/2012/NĐ-CP.

1. Thời gian và các quy định trong thời gian tổ chức Lễ Quốc tang

Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 105/2012/NĐ-CP, thời gian tổ chức Lễ Quốc tang được ấn định là 02 ngày. Đây là khoảng thời gian cả nước cùng hướng về lễ tang với những quy định nghiêm ngặt về nghi thức:

• Treo cờ rủ: Các cơ quan, công sở trong nước và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài thực hiện treo cờ rủ. Cờ rủ có dải băng tang màu đen, kích thước bằng 1/10 chiều rộng lá cờ, chiều dài theo chiều dài lá cờ. Cờ chỉ được kéo đến 2/3 chiều cao cột cờ và được buộc bằng băng vải đen để không bay.
• Dừng các hoạt động vui chơi: Trong 02 ngày tang lễ, các hoạt động vui chơi, giải trí công cộng trên phạm vi cả nước đều bị tạm dừng để đảm bảo không khí trang nghiêm.

2. Địa điểm tổ chức và trang trí lễ đài

Căn cứ Điều 11 và Điều 12 Nghị định 105/2012/NĐ-CP, địa điểm tổ chức thường là Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội hoặc các địa điểm trang trọng khác tại Thành phố Hồ Chí Minh tùy theo quyết định của Ban Tổ chức.

Lễ đài được bài trí hết sức trang trọng với phông nền đen, Quốc kỳ có dải băng tang và ảnh người từ trần. Dòng chữ trắng “Vô cùng thương tiếc đồng chí...” được đặt ở vị trí trang trọng nhất. Linh cữu phủ Quốc kỳ đặt trên bệ chính giữa lễ đài, đầu hướng về phía bàn thờ có lư hương và gối Huân chương.

3. Nghi thức Lễ viếng và quy định về vòng hoa

Lễ viếng được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ nhằm đảm bảo sự tôn nghiêm. Ban Tổ chức chuẩn bị sẵn các vòng hoa của các cơ quan lãnh đạo cao nhất như Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ... Các đoàn đến viếng được khuyến cáo không mang theo vòng hoa riêng mà chỉ mang băng vải đen ghi dòng chữ "Kính viếng".

Đội hình vào viếng bao gồm chiến sĩ khiêng vòng hoa đi đầu, tiếp đến là Trưởng đoàn và các thành viên. Trong suốt quá trình này, nhạc khúc “Hồn tử sĩ” sẽ được cử hành bởi đội quân nhạc, tạo nên không gian xúc động và thiêng liêng.

4. Lễ truy điệu và tiễn đưa linh cữu

Lễ truy điệu là thời khắc tổng kết lại cuộc đời và sự nghiệp của người đã khuất. Theo Điều 16 Nghị định 105/2012/NĐ-CP, chương trình bao gồm các bước: tuyên bố lễ truy điệu, cử Quốc ca, đọc lời điếu và phút mặc niệm. Sau đó, linh cữu sẽ được di chuyển lên xe tang bởi đội công tác gồm các sĩ quan và chiến sĩ tinh nhuệ.

5. Lễ hạ huyệt và phút mặc niệm cuối cùng

Tại nơi an táng, Lễ hạ huyệt được tiến hành dưới sự điều hành của Trưởng ban Tổ chức Lễ tang. Các lãnh đạo Đảng, Nhà nước và gia đình sẽ bỏ nắm đất đầu tiên, đi quanh phần mộ để vĩnh biệt lần cuối. Khi phần mộ được hoàn thiện, một phút mặc niệm cuối cùng được dành để tiễn biệt người đồng chí, người lãnh đạo kính yêu về nơi an nghỉ cuối cùng.

Trích dẫn quy định về Lễ hạ huyệt:
Theo Điều 19 Nghị định 105/2012/NĐ-CP: Sau khi đội công tác di chuyển linh cữu vào vị trí phần mộ, Trưởng ban Tổ chức Lễ tang tuyên bố Lễ hạ huyệt. Đội công tác làm nhiệm vụ hạ huyệt. Trưởng ban Tổ chức Lễ tang mời lãnh đạo Đảng, Nhà nước, gia đình bỏ nắm đất đầu tiên và đi quanh phần mộ để vĩnh biệt.

Việc tổ chức Lễ Quốc tang theo đúng quy định pháp luật không chỉ đảm bảo tính thống nhất, trang trọng mà còn là cách để toàn Đảng, toàn dân ghi nhớ những đóng góp to lớn của các vị lãnh đạo đối với dân tộc.