Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 (số 72/2025/QH15), đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện bộ máy nhà nước tại địa phương. Với cấu trúc gồm 7 chương và 50 điều, đạo luật này không chỉ kế thừa những giá trị cốt lõi mà còn đưa ra những điều chỉnh mang tính đột phá nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp.

Trụ sở cơ quan hành chính nhà nước tại địa phương (ảnh minh họa)

Phân định thẩm quyền: Chìa khóa của sự minh bạch

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 chính là việc làm rõ nguyên tắc phân định thẩm quyền. Theo đó, nhiệm vụ và quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định dựa trên cơ sở phân cấp, phân quyền triệt để giữa Trung ương và địa phương.

Việc phân định này giúp tránh tình trạng chồng chéo chức năng, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa bàn. Cụ thể, Luật quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của:

• Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh;
• HĐND và UBND cấp huyện;
• HĐND và UBND cấp xã;
• Chính quyền địa phương tại các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và hải đảo.

Các đại biểu thảo luận về phương án tổ chức chính quyền đô thị (ảnh minh họa)

Tổ chức đơn vị hành chính và quan hệ công tác

Luật mới cũng thiết lập các quy tắc chặt chẽ về việc thành lập, giải thể, nhập, chia hoặc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính. Điều này đảm bảo sự ổn định của hệ thống hành chính nhưng vẫn linh hoạt trước các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, mối quan hệ giữa chính quyền địa phương với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cũng được chuẩn hóa, tạo cơ chế giám sát và phản biện xã hội hiệu quả.

"Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt theo quy định của Luật này."

Hiệu lực thi hành và lộ trình áp dụng

Theo quy định, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2025. Đây là khoảng thời gian cần thiết để các địa phương kiện toàn bộ máy, đào tạo cán bộ và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để vận hành theo quy định mới.

Việc thực thi đạo luật này được kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới, giúp chính quyền địa phương thực sự là của dân, do dân và vì dân, đáp ứng kỳ vọng của cử tri trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.