Ngày 14/08/2006, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định 186/2006/QĐ-TTg về Quy chế quản lý rừng. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng trong việc cụ thể hóa Luật Bảo vệ và Phát triển rừng 2004, mở đường cho các hoạt động kinh tế bền vững dưới tán rừng.

Mở cửa cho du lịch sinh thái và liên doanh liên kết

Điểm đáng chú ý nhất trong quy chế mới là việc cho phép chủ rừng đặc dụng được tổ chức các hoạt động kinh doanh du lịch sinh thái. Theo quy định tại khoản 2 Điều 22, chủ rừng có quyền:

• Tự tổ chức kinh doanh du lịch sinh thái.
• Cho thuê môi trường rừng để kinh doanh du lịch.
• Sử dụng quyền sử dụng đất và giá trị tài nguyên đa dạng sinh học để liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, việc triển khai phải được lập thành dự án đầu tư và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, đảm bảo không làm thay đổi cảnh quan và mục tiêu bảo tồn.

Quản lý nghiêm ngặt các phân khu chức năng

Quy chế phân định rõ ranh giới và các hoạt động được phép trong từng phân khu của Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên:

• Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: Nghiêm cấm mọi hoạt động làm thay đổi cảnh quan, ảnh hưởng đến đời sống tự nhiên của động thực vật. Tuyệt đối không được chăn thả gia súc hay mang hóa chất độc hại vào khu vực này.
• Phân khu phục hồi sinh thái: Cho phép thực hiện các biện pháp lâm sinh để khôi phục hệ sinh thái nhưng phải tôn trọng diễn thế tự nhiên.
• Phân khu dịch vụ - hành chính: Được phép xây dựng các công trình phục vụ quản lý, nghiên cứu và dịch vụ du lịch theo quy hoạch.

Cơ chế khoán bảo vệ rừng và ổn định đời sống dân cư

Nhằm gắn kết quyền lợi của người dân địa phương với rừng, Điều 18 quy định Ban quản lý rừng được sử dụng quỹ lương hoặc tiền công bảo vệ rừng để khoán việc cho hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư thôn. Điều này không chỉ giúp tăng cường lực lượng bảo vệ tại chỗ mà còn tạo sinh kế bền vững cho đồng bào sống trong và ven rừng.

"Ban quản lý được sử dụng quỹ lương của lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng hoặc tiền công bảo vệ rừng mà Nhà nước quy định trong các dự án được duyệt để khoán việc bảo vệ rừng cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư thôn ở địa phương."

Khai thác lâm sản và sản xuất kết hợp trong rừng phòng hộ

Đối với rừng phòng hộ, quy chế cho phép chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân được sử dụng một phần diện tích đất chưa có rừng để sản xuất nông, ngư nghiệp kết hợp:

• Không quá 40% diện tích đất không có rừng trên đất rừng ngập mặn.
• Không quá 30% diện tích đối với khu vực phòng hộ đầu nguồn, chắn gió, chắn cát bay.

Việc khai thác lâm sản phải tuân thủ nguyên tắc bền vững, lượng khai thác phải nhỏ hơn lượng tăng trưởng và không làm suy giảm chức năng phòng hộ của rừng.

Với những quy định chi tiết và thông thoáng hơn, Quyết định 186/2006/QĐ-TTg kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mới để bảo vệ và phát triển vốn rừng quốc gia, đồng thời đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương có rừng.