Điểm qua các quy định mới nhất về thuế tiêu thụ đặc biệt, quản lý thuế và chỉ đạo khẩn về làm sạch mã số thuế

Trong thời gian qua, các cơ quan quản lý nhà nước về tài chính và thuế liên tục ban hành, đính chính cũng như chỉ đạo quyết liệt nhiều chính sách quan trọng liên quan trực tiếp đến hoạt động vận hành tài chính – kế toán tại doanh nghiệp. Đặc biệt, việc bổ sung các điều kiện đối với hồ sơ xác định đối tượng không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, việc sửa đổi các mẫu biểu quản lý thuế, cũng như chiến dịch làm sạch mã số thuế toàn quốc là những thông tin sống còn mà mỗi kế toán viên và chủ doanh nghiệp bắt buộc phải nắm vững để thực hiện đúng quy định, tránh rủi ro pháp lý phát sinh.

1. Thông tư 136/2026/TT-BTC sửa đổi quy định hồ sơ không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 136/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 3 Thông tư 158/2025/TT-BTC quy định chi tiết về hồ sơ xác định đối tượng không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa sản xuất, gia công hoặc ủy thác xuất khẩu.

Theo đó, để được áp dụng đối tượng không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, thuê gia công bán hoặc ủy thác cho tổ chức, cá nhân kinh doanh khác để xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài bắt buộc phải đáp ứng đầy đủ bộ hồ sơ gồm:

• Hợp đồng mua bán hàng hóa để xuất khẩu hoặc hợp đồng ủy thác xuất khẩu theo đúng quy định của pháp luật.
• Hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn giao hàng ủy thác xuất khẩu.
• Biên bản thanh lý hợp đồng đối với trường hợp hợp đồng mua bán hàng hóa để xuất khẩu hoặc hợp đồng ủy thác xuất khẩu đã hoàn tất thanh lý toàn bộ hoặc từng phần.

Trong đó, biên bản thanh lý hợp đồng phải thể hiện đầy đủ, rõ ràng các chỉ tiêu chi tiết bao gồm: Tên, số lượng, chủng loại, mặt hàng và giá bán của hàng hóa thực tế đã xuất khẩu; hình thức thanh toán; số tiền, số và ngày của chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt của bên mua nước ngoài cho đơn vị xuất khẩu, cũng như giữa đơn vị sản xuất và đơn vị nhận ủy thác xuất khẩu; số, ngày của hợp đồng xuất khẩu và tờ khai hải quan tương ứng.

Điểm đáng chú ý nhất tại Thông tư 136/2026/TT-BTC là việc bổ sung quy định cụ thể về thời điểm có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Thời điểm này sẽ được xác định căn cứ theo hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng cam kết (nếu có). Việc xác định chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thực hiện nhất quán theo quy định của pháp luật thuế giá trị gia tăng hiện hành.

Trường hợp hàng hóa đã mua hoặc nhận ủy thác xuất khẩu nhưng không thực tế xuất khẩu mà quay trở lại tiêu thụ nội địa, cơ sở kinh doanh phải kê khai và nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với lượng hàng hóa này ngay tại thời điểm bán/tiêu thụ trong nước.

2. Quyết định 2551/QĐ-BTC đính chính lỗi kỹ thuật tại Thông tư 89/2026/TT-BTC

Bộ Tài chính ban hành Quyết định 2551/QĐ-BTC đính chính một số lỗi kỹ thuật văn bản tại Thông tư 89/2026/TT-BTC (văn bản quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý thuế và Nghị định 252/2026/NĐ-CP).

Cụ thể, tại khoản 5 Điều 99 Thông tư 89/2026/TT-BTC, tên các mẫu biểu thay thế được chuẩn hóa chính xác thành: mẫu số 01/TKN-CNKD, mẫu số 02/CNKD-TNCN-QTT, mẫu số 01/XSBHDCMG-CNKD, mẫu số 01/BK-XSBHDCMG, mẫu số 01/TCKT và mẫu số 01/BK-KTHTKD quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư. Việc điều chỉnh chính xác ký hiệu các biểu mẫu này giúp kế toán doanh nghiệp và hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế chuẩn xác, tránh bị từ chối hồ sơ điện tử do sai lệch định dạng biểu mẫu.

3. Triển khai cao điểm Chiến dịch Làm sạch mã số thuế toàn quốc

Cục Thuế chỉ đạo các đơn vị trực thuộc đẩy nhanh tiến độ và huy động tối đa nguồn lực triển khai Chiến dịch Làm sạch mã số thuế. Mục tiêu cốt lõi là xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng quá hạn, chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế cá nhân và doanh nghiệp, không để phát sinh tình trạng chậm trễ kéo dài.

Đáng chú ý, cơ quan thuế cam kết giải quyết dứt điểm các thủ tục đóng mã số thuế hoặc khôi phục mã số thuế trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đồng thời, bộ phận chuyên trách thường trực 24/7 được thành lập tại các cơ quan thuế cấp tỉnh, thành phố và cơ sở để giải đáp ngay lập tức các vướng mắc của người nộp thuế qua đường dây nóng.

4. Hướng dẫn nghiệp vụ về tỷ giá hóa đơn, giảm trừ gia cảnh và lệ phí môn bài

Bên cạnh các văn bản quy phạm pháp luật, Cục Thuế và Cục Hải quan cũng phát hành các công văn hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết trực tiếp vướng mắc phát sinh thực tế cho kế toán:

• Tỷ giá trên hóa đơn và xuất khẩu: Hướng dẫn chi tiết việc áp dụng tỷ giá quy đổi trên hóa đơn bán hàng, hóa đơn xuất khẩu và chứng từ kế toán liên quan, bảo đảm tính thống nhất giữa quy định thuế và hải quan.
• Giảm trừ gia cảnh thuế TNCN: Làm rõ điều kiện, hồ sơ chứng minh người phụ thuộc và thời điểm đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người lao động.
• Lệ phí môn bài: Tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến mức nộp, thời hạn kê khai đối với các địa điểm kinh doanh, chi nhánh mới thành lập.

Kế toán doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống chứng từ, mã số thuế của người lao động cũng như biểu mẫu kê khai hiện hành để bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định mới nhất từ cơ quan quản lý.