Chính sách hậu phương quân đội và nghi thức tiễn đưa những người từng cống hiến trọn đời cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc luôn là vấn đề được Đảng, Nhà nước cùng toàn xã hội đặc biệt quan tâm. Để kịp thời điều chỉnh, bổ sung chế độ chính sách cho phù hợp với tình hình thực tiễn, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư 18/2026/TT-BQP sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 86/2016/TT-BQP quy định và hướng dẫn tổ chức lễ tang đối với quân nhân, công nhân, viên chức quốc phòng và người làm công tác cơ yếu do Bộ Quốc phòng quản lý.

Văn bản mới này đã mang lại nhiều điểm thay đổi mang tính nhân văn sâu sắc, đặc biệt là việc mở rộng đối tượng và làm rõ chế độ hỗ trợ tổ chức lễ tang đối với quân nhân có quân hàm từ Đại tá trở xuống cùng lực lượng công nhân, công chức quốc phòng đã nghỉ hưu khi từ trần.

Mốc thời gian áp dụng và ý nghĩa của chính sách hỗ trợ lễ tang mới

Theo hiệu lực chung, Thông tư 18/2026/TT-BQP chính thức đi vào cuộc sống từ ngày 10/03/2026. Tuy nhiên, nhằm bảo đảm tối đa quyền lợi chính đáng cho người có công và lực lượng vũ trang nhân dân, quy định riêng về chế độ hỗ trợ tổ chức lễ tang đối với quân nhân có cấp bậc quân hàm từ Đại tá trở xuống và công nhân, công chức, viên chức quốc phòng đã nghỉ hưu từ trần được hồi tố áp dụng thực hiện ngay từ ngày 01/01/2026.

Quy định hồi tố này thể hiện sự quan tâm chu đáo của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, giúp thân nhân gia đình các quân nhân nghỉ hưu giảm bớt gánh nặng kinh phí, đồng thời tổ chức tang lễ một cách trang trọng, đúng nghi thức quân đội, lưu giữ trọn vẹn nét đẹp nghĩa tình quân - dân.

Trường hợp nào cán bộ Quân đội được tổ chức Lễ tang cấp Nhà nước?

Căn cứ theo sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 Điều 7 Thông tư 86/2016/TT-BQP (đã được sửa đổi bởi Thông tư 18/2026/TT-BQP và hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 46/VBHN-BQP), cán bộ Quân đội đương chức hoặc thôi giữ chức khi hy sinh, từ trần được tổ chức Lễ tang cấp Nhà nước nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng công tác trong Quân đội;
• Phó Chủ tịch nước, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Quốc hội;
• Đại tướng Quân đội nhân dân Việt Nam;
• Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam là cán bộ hoạt động cách mạng trước ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (tiền khởi nghĩa).

Quy chuẩn trên tạo sự thống nhất cao với tinh thần của Nghị định 105/2012/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức lễ tang cán bộ, công chức, viên chức, khẳng định sự ghi nhận của non sông đối với những tướng lĩnh kiệt xuất có công lao đặc biệt to lớn trong lịch sử cách mạng.

Xử lý nghi thức lễ tang đối với trường hợp có sai phạm hoặc bị kỷ luật

Một điểm mới rất đáng lưu ý và thể hiện tính nghiêm minh của kỷ luật Quân đội nhân dân chính là phân loại nghi thức tổ chức lễ tang đối với những cá nhân từng có vi phạm, khuyết điểm:

• Trường hợp từng giữ chức danh cao nhưng có khuyết điểm: Theo quy định tại khoản 2 Điều 7, nếu cán bộ từ trần đang giữ hoặc từng giữ chức danh, cấp bậc quân hàm thuộc diện tổ chức Lễ tang cấp Nhà nước, nhưng trước đó đã được cấp có thẩm quyền cho thôi giữ chức vụ, nghỉ công tác, nghỉ hưu trước tuổi hoặc nghỉ hưu theo quy định do có vi phạm, khuyết điểm, thì nghi thức tang lễ sẽ được hạ xuống và tổ chức theo nghi thức Lễ tang cấp cao.
• Trường hợp bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc: Đối với cán bộ bị kỷ luật bằng hình thức cách chức hoặc bị xóa tư cách chức vụ, chức danh, khi qua đời sẽ không được tổ chức theo nghi thức đặc thù cấp cao hay cấp Nhà nước nữa. Thay vào đó, tang lễ được tổ chức theo nghi thức áp dụng cho quân nhân có cấp bậc quân hàm từ Đại tá trở xuống hoặc công nhân, công chức, viên chức quốc phòng đang công tác hoặc đã nghỉ hưu, căn cứ theo thẩm quyền phê duyệt được quy định cụ thể tại Chương IV hoặc Chương V Thông tư 86/2016/TT-BQP.

Quy trình hỗ trợ tang lễ đối với quân nhân hưu trí từ Đại tá trở xuống

Trong thực tế đời sống, đa số cán bộ, sĩ quan Quân đội sau nhiều năm cống hiến đều giữ cấp hàm từ Đại tá trở xuống khi về nghỉ chế độ tại địa phương. Việc hỗ trợ tổ chức tang lễ cho nhóm đối tượng này không chỉ là sự động viên tinh thần lớn lao cho gia quyến mà còn gắn kết trách nhiệm của cơ quan quân sự địa phương nơi cán bộ cư trú.

Các nội dung bảo đảm chính trong quy trình tổ chức lễ tang bao gồm:

1. Phối hợp tổ chức giữa Ban Chỉ huy quân sự địa phương và chính quyền sở tại: Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện/quận chủ trì hoặc phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người từ trần cư trú để thành lập Ban Tổ chức lễ tang, chuẩn bị điếu văn, tóm tắt tiểu sử và phân công lực lượng phục vụ nghi lễ.
2. Trang bị nghi lễ truyền thống: Cung cấp cờ Tổ quốc phủ linh cữu, tiêu binh danh dự theo quy định cấp bậc quân hàm tương ứng, tạo nên không khí trang nghiêm, chuẩn mực của người lính Bộ đội Cụ Hồ.
3. Chế độ kinh phí hỗ trợ: Các khoản hỗ trợ tài chính từ ngân sách quốc phòng giúp chi trả một phần chi phí tổ chức lễ viếng, hương hoa, xe tang và phương tiện di chuyển theo đúng hạn mức phân bổ chi tiêu quy định hiện hành.

Việc hoàn thiện hệ thống thể chế về lễ tang quân đội qua Thông tư 18/2026/TT-BQP một lần nữa khẳng định truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", bảo đảm trọn vẹn cả tính nhân văn lẫn sự kỷ cương, chuẩn mực của Quân đội nhân dân Việt Nam.