Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, việc hiểu rõ về động viên quốc phòng không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan hữu quan mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân. Vậy thực chất động viên quốc phòng là gì và nó bao gồm những nhiệm vụ cụ thể nào?

1. Khái niệm động viên quốc phòng dưới góc độ pháp lý

Theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Luật Quốc phòng 2018, động viên quốc phòng được định nghĩa là tổng thể các hoạt động và biện pháp nhằm huy động mọi nguồn lực của đất nước hoặc của một số địa phương để phục vụ cho quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.

Nói một cách dễ hiểu, đây là quá trình chuyển trạng thái của đất nước từ thời bình sang thời chiến hoặc tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, nhằm tập trung sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

"Động viên quốc phòng là tổng thể các hoạt động và biện pháp huy động mọi nguồn lực của đất nước hoặc của một số địa phương phục vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc."

2. 06 nhiệm vụ trọng yếu của động viên quốc phòng

Pháp luật Việt Nam quy định rất rõ ràng các nhiệm vụ cần thực hiện khi có lệnh động viên. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 11 Luật Quốc phòng 2018, các nhiệm vụ này bao gồm:

• Động viên mọi nguồn lực của nền kinh tế: Đảm bảo hậu cần, kỹ thuật và tài chính cho các hoạt động quân sự.
• Đảm bảo nhu cầu quốc phòng năm đầu chiến tranh: Chuẩn bị sẵn sàng các kho dự trữ chiến lược.
• Xây dựng và huy động lực lượng dự bị động viên: Theo Luật Lực lượng dự bị động viên 2019, đây là lực lượng nòng cốt để mở rộng quân đội khi cần thiết.
• Mở rộng lực lượng dân quân tự vệ: Tăng cường sức mạnh tại chỗ theo quy định của Luật Dân quân tự vệ 2019.
• Động viên công nghiệp: Huy động năng lực sản xuất của các doanh nghiệp dân sự để sản xuất trang thiết bị quân sự.
• Chuyển đổi tổ chức bộ máy: Chuyển hoạt động của các Bộ, ngành, địa phương từ thời bình sang thời chiến.

3. Quyền và nghĩa vụ của công dân: Trách nhiệm không của riêng ai

Bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân. Điều 5 Luật Quốc phòng 2018 đã xác lập khung pháp lý cho vấn đề này.

Nghĩa vụ bắt buộc

Công dân có trách nhiệm trung thành với Tổ quốc, thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia dân quân tự vệ. Việc trốn tránh các nghĩa vụ này sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Ví dụ, hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự có thể bị xử phạt hành chính lên đến 75 triệu đồng theo Nghị định 37/2022/NĐ-CP hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Quyền lợi được đảm bảo

Bên cạnh nghĩa vụ, công dân khi tham gia các hoạt động quốc phòng cũng được hưởng nhiều quyền lợi như: được giáo dục kiến thức quốc phòng, an ninh; bản thân và gia đình được hưởng các chế độ, chính sách ưu đãi của Nhà nước khi phục vụ trong lực lượng vũ trang.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về động viên quốc phòng là gì và tầm quan trọng của nó trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.