Nghỉ phép năm không chỉ là khoảng thời gian để người lao động tái tạo sức lao động mà còn là một trong những quyền lợi cơ bản được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều doanh nghiệp, do đặc thù sản xuất kinh doanh, việc nhân viên "tận dụng" ngày phép để đi làm không phải là hiếm. Câu hỏi đặt ra là: Quyền lợi của họ sẽ được đảm bảo như thế nào theo quy định mới nhất?

Doanh nghiệp có bắt buộc phải cho nhân viên nghỉ phép năm?

Theo quy định tại Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, nghỉ phép năm là quyền lợi mà bất kỳ người lao động nào làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động cũng được hưởng. Tùy vào điều kiện làm việc, số ngày phép tối thiểu dao động từ 12 đến 16 ngày làm việc.

Cụ thể, số ngày nghỉ hằng năm được quy định như sau:

• 12 ngày làm việc: Đối với người làm việc trong điều kiện bình thường.
• 14 ngày làm việc: Đối với lao động chưa thành niên, lao động là người khuyết tật, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
• 16 ngày làm việc: Đối với người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.

Bên cạnh đó, cứ đủ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì số ngày nghỉ hằng năm của người lao động được tăng thêm tương ứng 01 ngày theo chế độ thâm niên.

Đối với trường hợp làm việc chưa đủ 12 tháng, số ngày nghỉ hằng năm được tính theo tỷ lệ tương ứng với số tháng làm việc. Công thức tính chi tiết được quy định tại khoản 1 Điều 66 Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Số ngày nghỉ hằng năm = (Số ngày nghỉ hằng năm khi làm đủ năm + Số ngày nghỉ tăng thêm theo thâm niên (nếu có)) / 12 x Số tháng làm việc thực tế trong năm.

Mức lương "khủng" khi đi làm vào ngày nghỉ phép

Pháp luật không bắt buộc người lao động phải nghỉ hết số ngày phép nếu họ có nguyện vọng đi làm và doanh nghiệp có nhu cầu. Tuy nhiên, khi đó, ngày làm việc này sẽ được tính là làm thêm giờ vào ngày nghỉ có hưởng lương.

Căn cứ Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, mức tiền lương khi đi làm ngày phép được tính toán rất có lợi cho người lao động:

1. Làm việc vào ban ngày

Người lao động sẽ nhận được tổng cộng 400% lương, bao gồm:

• 100% lương: Tiền lương ngày nghỉ phép năm được hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động.
• 300% lương: Tiền lương làm thêm giờ vào ngày nghỉ có hưởng lương (ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày nghỉ có hưởng lương).

2. Làm việc vào ban đêm

Nếu làm việc vào ban đêm của ngày nghỉ phép, mức thu nhập còn cao hơn, lên tới 490% lương (bao gồm lương ngày phép, lương làm thêm giờ ngày nghỉ và phụ cấp làm đêm theo quy định).

Cuối năm có được "thanh lý" phép bằng tiền mặt?

Đây là vấn đề gây nhiều tranh cãi tại các doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, việc thanh toán bằng tiền cho những ngày chưa nghỉ phép chỉ áp dụng đối với trường hợp người lao động thôi việc hoặc mất việc làm mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm.

Điều này đồng nghĩa với việc, nếu người lao động vẫn đang làm việc bình thường, công ty không được phép tự ý "mua lại" ngày phép của nhân viên bằng cách trả lương ngày công bình thường vào cuối năm. Thay vào đó, hai bên có thể thỏa thuận nghỉ gộp phép sang năm sau (tối đa 03 năm một lần) hoặc thỏa thuận để người lao động đi làm và trả lương làm thêm giờ như đã phân tích ở trên.

Nếu doanh nghiệp vi phạm quy định về nghỉ hằng năm, mức xử phạt hành chính có thể lên đến 20 triệu đồng theo quy định tại Điều 18 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Việc nắm rõ các quy định về nghỉ phép năm không chỉ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc tuân thủ pháp luật, tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.