Giai đoạn thử việc là bước khởi đầu quan trọng đối với bất kỳ người lao động nào khi bước chân vào môi trường làm việc mới. Tuy nhiên, tình trạng người sử dụng lao động ép mức lương thử việc xuống dưới mức tối thiểu hoặc vi phạm cam kết ban đầu vẫn diễn ra phổ biến. Hành vi trả lương thử việc dưới 85% mức lương chính thức sẽ bị cơ quan chức năng xử phạt hành chính ra sao, và doanh nghiệp còn phải đối mặt với những chế tài khắc phục hậu quả nào?

Quy định pháp luật về mức lương trong thời gian thử việc

Theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên tự thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Điều này có nghĩa là, mức lương thử việc không được xác định tùy tiện theo ý chí chủ quan của người sử dụng lao động. Dù hai bên có ký thỏa thuận thử việc bằng văn bản hay giao kết trong hợp đồng lao động, thỏa thuận đó chỉ có giá trị pháp lý khi đảm bảo sàn tối thiểu 85% mức lương công việc chính thức tương ứng tại vị trí tuyển dụng.

Bên cạnh đó, việc giao kết hợp đồng thử việc còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Điều 24 Bộ luật Lao động 2019 về nội dung thỏa thuận thử việc và Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 về thời gian thử việc tối đa cho từng nhóm vị trí công việc chuyên môn.

Doanh nghiệp trả lương thử việc dưới 85% bị xử phạt thế nào?

Căn cứ theo quy định tại điểm c khoản 2 và khoản 3 Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội:

• Hành vi trả lương thử việc thấp hơn mức hai bên đã thỏa thuận hoặc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân người sử dụng lao động vi phạm.
• Theo nguyên tắc áp dụng mức phạt tại khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều 6 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức, doanh nghiệp bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Do đó, doanh nghiệp vi phạm quy định này sẽ bị phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Biện pháp khắc phục hậu quả buộc phải thực hiện

Không dừng lại ở việc đóng tiền phạt vi phạm hành chính, theo điểm a khoản 3 Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động vi phạm còn phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc trả đủ tiền lương của công việc đó cho người lao động.

Ví dụ minh họa thực tế: Một công ty tuyển dụng nhân viên kinh doanh với mức lương chính thức là 10.000.000 đồng/tháng. Theo quy định, mức lương thử việc thấp nhất phải là 8.500.000 đồng/tháng (85%). Tuy nhiên, doanh nghiệp chỉ chi trả 7.000.000 đồng/tháng (tương đương 70%). Nếu bị thanh tra lao động phát hiện hoặc người lao động khiếu nại, doanh nghiệp không những bị phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng mà còn bị buộc phải thanh toán bù phần tiền chênh lệch còn thiếu cho người lao động.

Một số lưu ý quan trọng dành cho người lao động và doanh nghiệp

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và tránh phát sinh tranh chấp lao động không đáng có, các bên cần lưu ý những vấn đề sau:

1. Hợp đồng thử việc phải ghi rõ mức lương: Giấy tờ giao kết thử việc cần ghi rõ mức lương chính thức và tỷ lệ chi trả trong thời gian thử việc để làm căn cứ minh bạch khi giải quyết chế độ.
2. Không áp dụng thử việc đối với hợp đồng lao động dưới 01 tháng: Người sử dụng lao động không được yêu cầu thử việc đối với người lao động giao kết hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng theo quy định tại khoản 3 Điều 24 Bộ luật Lao động 2019.
3. Quyền khiếu nại của người lao động: Khi phát hiện doanh nghiệp trả lương thử việc không đúng cam kết hoặc dưới 85%, người lao động có thể yêu cầu công đoàn cơ sở hỗ trợ, khiếu nại lên cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan Thanh tra Lao động địa phương để được bảo vệ quyền lợi chính đáng.