Chính phủ đã chính thức ban hành chính sách ưu đãi thuế quy mô lớn dành riêng cho khu vực kinh tế hộ gia đình và cá nhân kinh doanh. Theo quy định mới tại Nghị định 398/2026/NĐ-CP, các hộ kinh doanh và cá nhân cư trú có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng sẽ được giảm ngay 30% số thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải nộp trong 2 năm liên tiếp 2026 và 2027. Đây được xem là đòn bẩy tài chính quan trọng giúp các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ và vừa giảm bớt chi phí vận hành, tái đầu tư mở rộng quy mô.

Đối tượng và phạm vi áp dụng chính sách giảm 30% thuế TNCN

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, đối tượng thụ hưởng chính sách này là các cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh. Phạm vi đối tượng bao gồm:

• Cá nhân đã đăng ký thành lập hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật.
• Người đại diện hộ gia đình được các thành viên ủy quyền đứng tên làm người đại diện hộ kinh doanh.
• Cá nhân kinh doanh độc lập trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng và các hoạt động kinh doanh hợp pháp khác.

Về phạm vi mức giảm, khoản 2 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định rõ: Mức giảm 30% thuế TNCN được áp dụng cho toàn bộ số thuế TNCN phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Đáng chú ý, chính sách này áp dụng đồng bộ đối với tất cả các phương pháp tính thuế, bao gồm phương pháp kê khai, phương pháp khoán cũng như phương pháp nộp thuế theo từng lần phát sinh.

Căn cứ xác định tổng doanh thu trong năm của hộ kinh doanh được chiếu theo các điều khoản tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP). Chi tiết quy trình quản lý thuế và biểu mẫu hồ sơ hướng dẫn cho hộ kinh doanh cũng tuân thủ thống nhất với quy định tại Thông tư 18/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành.

Trình tự, thủ tục kê khai ưu đãi giảm thuế TNCN

Để bảo đảm quyền lợi và thực hiện đúng thủ tục nghĩa vụ thuế, các hộ kinh doanh cần lưu ý các bước kê khai tự xác định theo điểm a khoản 4 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP:

1. Tự dự kiến doanh thu: Nếu hộ kinh doanh dự kiến tổng doanh thu trong kỳ tính thuế (năm 2026 hoặc năm 2027) không vượt quá mốc 10 tỷ đồng/năm, người nộp thuế chủ động kê khai giảm 30% thuế TNCN ngay từ khi nộp hồ sơ khai thuế định kỳ.
2. Sử dụng biểu mẫu quy định: Hộ kinh doanh lập Mẫu số 01 ban hành tại Phụ lục kèm theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP và gửi kèm cùng hồ sơ khai thuế quý, hồ sơ khai thuế 06 tháng đầu năm, 06 tháng cuối năm hoặc hồ sơ quyết toán thuế năm.
3. Thực hiện nghĩa vụ thuế: Số thuế TNCN nộp vào ngân sách nhà nước là số thuế phát sinh sau khi đã trừ đi 30% số thuế được giảm theo kê khai.

Hộ kinh doanh chủ động thực hiện kê khai giảm thuế TNCN theo mẫu biểu quy định (ảnh minh họa)

Xử lý tình huống khi doanh thu thực tế trong năm vượt quá 10 tỷ đồng

Trong thực tế vận hành, nhiều hộ kinh doanh có thể phát sinh sự tăng trưởng doanh thu đột biến nằm ngoài dự kiến ban đầu. Pháp luật đã có quy định rõ ràng đối với trường hợp này tại điểm c khoản 4 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính công bằng và tuân thủ kỷ luật tài chính:

• Mất điều kiện thụ hưởng: Khi tổng doanh thu thực tế lũy kế trong năm tính từ ngày 01/01 vượt quá mức 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh sẽ không còn thuộc đối tượng được giảm thuế TNCN cho toàn bộ kỳ tính thuế năm đó.
• Kê khai điều chỉnh bổ sung: Người nộp thuế phải lập hồ sơ kê khai điều chỉnh theo Mẫu số 03 kèm theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP. Hồ sơ này được nộp cùng với hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng.
• Nộp bổ sung số thuế đã tạm giảm: Hộ kinh doanh có nghĩa vụ nộp lại đầy đủ số tiền thuế TNCN đã được tạm giảm của các kỳ kê khai trước đó trong năm.
• Chính sách ưu đãi về tiền chậm nộp: Điểm c khoản 4 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định rõ một điểm rất có lợi cho người nộp thuế: Số thuế TNCN phải nộp bổ sung do xác định lại điều kiện giảm thuế sẽ không bị tính tiền chậm nộp tính đến hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu vượt mốc 10 tỷ đồng.

Thời điểm hiệu lực và lưu ý quan trọng cho hộ kinh doanh

Nghị định 398/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 29/10/2026 và áp dụng xuyên suốt cho hai kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Nhằm hỗ trợ người nộp thuế tối đa trong công tác quản lý, Ngành Thuế đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo hướng dẫn địa phương như Công điện 28/CĐ-CT năm 2026, qua đó bố trí bộ phận hỗ trợ trực tiếp và giải đáp vướng mắc cho các hộ kinh doanh trong quá trình lập tờ khai trực tuyến.

Các hộ kinh doanh cần chủ động rà soát sổ sách kế toán, doanh thu bán hàng và cập nhật chính xác biểu mẫu trên hệ thống thuế điện tử để được hưởng đúng, đủ ưu đãi chính sách của Nhà nước, tránh các sai sót không đáng có khi quyết toán thuế.