Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã chính thức thông qua và công bố thêm 07 án lệ mới theo Quyết định 39/QĐ-CA. Các án lệ này bao quát nhiều lĩnh vực từ hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình cho đến tố tụng hành chính, có hiệu lực áp dụng trong xét xử kể từ ngày 27/3/2023.

Điểm tên 7 án lệ mới mang tính đột phá

Việc ban hành các án lệ này dựa trên quy trình nghiêm ngặt được quy định tại Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP. Dưới đây là tóm tắt nội dung trọng tâm của từng án lệ:

• Án lệ số 57/2023/AL: Giải quyết tranh cãi về ranh giới giữa tội "Lừa đảo" và "Cướp giật tài sản". Án lệ xác định hành vi dùng thủ đoạn gian dối để tiếp cận tài sản, sau đó nhanh chóng tẩu thoát khi người quản lý sơ hở sẽ bị truy cứu về tội "Cướp giật tài sản" theo Điều 171 Bộ luật Hình sự 2015.
• Án lệ số 58/2023/AL: Làm rõ tình tiết định khung hình phạt đối với tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm. Cụ thể, việc vận chuyển bộ phận không thể tách rời sự sống của cá thể thứ 6 trở lên sẽ bị áp dụng khung hình phạt cao nhất tại điểm c khoản 3 Điều 244 Bộ luật Hình sự.
• Án lệ số 59/2023/AL: Khẳng định lỗi cố ý gián tiếp trong tội "Giết người". Trường hợp bị cáo truy đuổi quyết liệt bị hại trong điều kiện nguy hiểm (đêm tối, đường dốc) dẫn đến tai nạn tử vong thì cấu thành tội giết người thay vì cố ý gây thương tích.

Bảo vệ quyền lợi người dân trong dân sự và hành chính

Bên cạnh mảng hình sự, các án lệ về dân sự và hành chính cũng mang lại những thay đổi tích cực:

• Án lệ số 60/2023/AL: Một tin vui cho người chơi xổ số. Án lệ quy định thời hạn trả thưởng phải tuân thủ Điều 147 và Điều 148 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, không tính ngày đầu tiên và nếu ngày cuối cùng là ngày nghỉ thì được gia hạn sang ngày làm việc tiếp theo.
• Án lệ số 61/2023/AL: Cho phép chấm dứt việc nuôi con nuôi khi có sự đồng thuận của cả cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi và nguyện vọng của con, nhằm đảm bảo tốt nhất quyền lợi của trẻ em.
• Án lệ số 62/2023/AL: Xác định nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên bắt đầu tính từ khi con sinh ra, thay vì tính từ ngày khởi kiện, đảm bảo công bằng cho người mẹ nuôi con.
• Án lệ số 63/2023/AL: Trong tố tụng hành chính, Tòa án có quyền xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính liên quan trực tiếp đến hành vi bị khiếu kiện, dù quyết định đó đã hết thời hiệu khởi kiện độc lập.

"Các Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự có trách nhiệm nghiên cứu, áp dụng các án lệ trong xét xử kể từ ngày 27 tháng 3 năm 2023."

Việc áp dụng thống nhất các án lệ này không chỉ giúp rút ngắn thời gian giải quyết vụ án mà còn tạo ra sự minh bạch, tiên liệu được kết quả xét xử cho người dân và doanh nghiệp. Đây là bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam.