Nghề luật sư tại Việt Nam không chỉ là một nghề nghiệp chuyên môn đơn thuần mà còn là biểu tượng của công lý và tinh thần thượng tôn pháp luật. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, ngày 10/10 hằng năm đã trở thành cột mốc thiêng liêng, đánh dấu sự ra đời và phát triển của đội ngũ luật sư Việt Nam.

Cội nguồn và sự hình thành nghề luật sư tại Việt Nam

Mặc dù nghề luật sư trên thế giới đã xuất hiện từ thời cổ đại, nhưng tại Việt Nam, nghề này bắt đầu hình thành rõ nét dưới thời thuộc Pháp. Tuy nhiên, phải đến sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, dưới chính thể dân chủ cộng hòa, vị thế của luật sư mới thực sự được đặt nền móng vững chắc gắn liền với quyền tự do và dân chủ của nhân dân.

Dấu ấn lịch sử: Sắc lệnh số 46/SL và tầm nhìn của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chỉ hơn một tháng sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, vào ngày 10/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 46/SL về tổ chức đoàn thể luật sư. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên của Nhà nước ta về nghề luật sư, thể hiện tư duy tiến bộ và tầm nhìn chiến lược của Bác Hồ trong việc xây dựng một hệ thống tư pháp công bằng.

Sắc lệnh 46/SL quy định việc duy trì tổ chức luật sư, vận dụng linh hoạt các quy định cũ nhưng phải đảm bảo nguyên tắc độc lập và chính thể dân chủ cộng hòa.

Hiến pháp năm 1946 và sự khẳng định quyền bào chữa

Tinh thần của Sắc lệnh 46/SL tiếp tục được cụ thể hóa trong bản Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Tại Điều 67 Hiến pháp năm 1946 đã khẳng định rõ rệt quyền lợi của bị cáo:

"Các phiên tòa án đều phải công khai, trừ những trường hợp đặc biệt. Người bị cáo được quyền tự bào chữa lấy hoặc mượn luật sư."

Việc hiến định quyền có luật sư bào chữa đã nâng tầm vị thế của nghề luật sư, biến đây trở thành một định chế không thể thiếu trong hoạt động tố tụng, bảo vệ quyền con người và quyền công dân.

Quyết định 149/QĐ-TTg: Sự công nhận chính thức Ngày truyền thống

Để ghi nhận những đóng góp to lớn của giới luật sư đối với sự nghiệp cách mạng và xây dựng đất nước, ngày 14/01/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 149/QĐ-TTg. Theo đó, ngày 10 tháng 10 hằng năm chính thức được lấy làm "Ngày truyền thống của luật sư Việt Nam".

Hiện nay, hành lang pháp lý cho hoạt động này được quy định chi tiết tại Luật Luật sư 2006 và Luật Luật sư sửa đổi 2012, tạo điều kiện cho nghề luật sư phát triển mạnh mẽ, hội nhập quốc tế.

Sứ mệnh của Luật sư trong kỷ nguyên mới

Ngày nay, kỷ niệm Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam không chỉ là dịp để ôn lại lịch sử mà còn là cơ hội để mỗi luật sư soi rọi lại đạo đức nghề nghiệp. Theo Điều 2 Quyết định 149/QĐ-TTg năm 2013, việc tổ chức ngày truyền thống phải đảm bảo tính thiết thực, giáo dục lòng yêu nước và nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp.

Luật sư không chỉ bảo vệ quyền lợi cho khách hàng mà còn có trách nhiệm bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng vào công cuộc cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.