Ngày 26/07/2011, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 62/2011/NĐ-CP quy định về việc thành lập thành phố thuộc tỉnh, thị xã, quận, phường, thị trấn. Văn bản này không chỉ là căn cứ pháp lý quan trọng mà còn là "thước đo" cho sự phát triển vượt bậc của các địa phương trong nỗ lực đô thị hóa.

10 tiêu chuẩn khắt khe để trở thành thành phố thuộc tỉnh

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 62/2011/NĐ-CP, một địa phương muốn được công nhận là thành phố thuộc tỉnh phải hội đủ 10 tiêu chuẩn cốt lõi. Đáng chú ý nhất là yêu cầu về phân loại đô thị:

"Đã được cấp có thẩm quyền công nhận là đô thị loại III trở lên."

Bên cạnh đó, các chỉ số về dân số và kinh tế cũng được siết chặt nhằm đảm bảo thực lực của bộ máy hành chính mới. Cụ thể, quy mô dân số phải đạt từ 150.000 người trở lên. Cơ cấu kinh tế phải chuyển dịch mạnh mẽ với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ - du lịch đạt từ 80% trở lên. Đồng thời, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp khu vực nội thành cũng không được thấp hơn con số 80%.

Các chuyên gia và lãnh đạo địa phương thảo luận về đề án quy hoạch đô thị mới (ảnh minh họa)

Điều kiện thành lập thị xã và quận: Những con số biết nói

Không chỉ dừng lại ở cấp thành phố, Nghị định 62/2011/NĐ-CP còn đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể cho thị xã và quận. Để thành lập thị xã thuộc tỉnh hoặc thuộc thành phố trực thuộc Trung ương, địa phương cần đạt 09 tiêu chuẩn, trong đó phải là đô thị loại IV và có quy mô dân số từ 50.000 người trở lên.

Đối với việc thành lập quận, yêu cầu về mật độ dân số là cực kỳ quan trọng, phải đạt từ 10.000 người/km2 trở lên. Điều này đòi hỏi hệ thống hạ tầng đô thị phải được xây dựng đồng bộ, hoàn chỉnh và có quy hoạch phân khu được phê duyệt rõ ràng, đảm bảo không gian sống chất lượng cho cư dân đô thị.

Vai trò chiến lược của các đô thị mới

Việc nâng cấp lên thành phố hay thị xã không chỉ là thay đổi tên gọi hành chính. Theo tinh thần của Nghị định, các đơn vị này phải thực hiện chức năng là trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành, đóng vai trò đầu mối giao thông và giao lưu quan trọng. Đây chính là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho cả một vùng hoặc một tỉnh.

Các tiêu chuẩn về tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính (phải đạt từ hai phần ba trở lên đối với thành phố) cho thấy định hướng tập trung vào chất lượng đô thị hóa thực chất, tránh tình trạng "lên đời" hình thức khi hạ tầng chưa theo kịp.

Quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25/09/2011, hứa hẹn sẽ tạo ra một diện mạo mới, hiện đại và bền vững hơn cho hệ thống đô thị Việt Nam trong giai đoạn tới.