Trong hệ thống tư pháp, việc phân công người cầm cân nảy mực cho mỗi vụ án không thể thực hiện một cách tùy tiện. Để đảm bảo tính minh bạch, khách quan và phù hợp với năng lực chuyên môn, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư 01/2022/TT-TANDTC quy định chi tiết về vấn đề này.

5 tiêu chí cốt lõi khi phân công Thẩm phán giải quyết án

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 01/2022/TT-TANDTC, việc lựa chọn Thẩm phán cho một vụ việc cụ thể phải dựa trên các căn cứ sau:

• Sự tương đương về khối lượng công việc: Số lượng và tính chất phức tạp của các vụ việc được phân công cho các Thẩm phán trong một năm tại mỗi Tòa án phải đảm bảo tính tương đương, tránh tình trạng người quá tải, người nhàn rỗi.
• Năng lực chuyên môn và kinh nghiệm: Đây là tiêu chí đặc biệt quan trọng. Thẩm phán được chọn phải có chuyên môn phù hợp với loại vụ việc đó. Đặc biệt, với các vụ án có người tham gia tố tụng là người chưa thành niên, ưu tiên phân công Thẩm phán có kinh nghiệm hoặc hiểu biết sâu về tâm lý học, khoa học giáo dục lứa tuổi.
• Vị trí công tác và chức vụ: Việc phân công phải phù hợp với chức danh và vị trí mà Thẩm phán đang đảm nhiệm tại đơn vị.
• Ưu tiên Tòa chuyên trách: Thẩm phán thuộc Tòa chuyên trách hoặc Tổ Thẩm phán chuyên trách lĩnh vực nào sẽ được ưu tiên giải quyết các vụ việc thuộc lĩnh vực đó để phát huy tối đa năng lực sở trường.
• Chỉ tiêu đối với lãnh đạo và chế độ thai sản: Thẩm phán giữ chức vụ lãnh đạo vẫn phải tham gia xét xử theo chỉ tiêu quy định. Đáng chú ý, Thẩm phán nữ trong giai đoạn 3 tháng trước và sau khi nghỉ thai sản sẽ được giảm chỉ tiêu xuống tối đa bằng 50% so với các đồng nghiệp khác.

Những trường hợp 'tạm dừng' phân công án

Bên cạnh các tiêu chí lựa chọn, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp Thẩm phán không được phân công giải quyết án tại Điều 5 Thông tư 01/2022/TT-TANDTC nhằm đảm bảo tính khách quan tuyệt đối:

"1. Thuộc trường hợp phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc thay đổi theo quy định của pháp luật tố tụng đối với vụ việc đó.
2. Đang trong thời gian được cử đi biệt phái, công tác, đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn có thời hạn từ 01 tháng liên tục trở lên.
3. Đang trong thời gian nghỉ phép, nghỉ chế độ thai sản, nghỉ điều trị bệnh hoặc vì lý do sức khỏe khác mà không thể thực hiện nhiệm vụ.
4. Đang trong thời gian bị kỷ luật, chờ xem xét kỷ luật hoặc thuộc trường hợp bị tạm dừng phân công giải quyết án theo quyết định của cấp có thẩm quyền."

Ý nghĩa của việc chuẩn hóa tiêu chí phân công

Việc áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chí này giúp loại bỏ các yếu tố cảm tính, tiêu cực trong công tác quản lý án tại Tòa án. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để người dân giám sát hoạt động tư pháp, tin tưởng hơn vào sự công tâm của pháp luật.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về quy trình vận hành bên trong của cơ quan xét xử. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về thủ tục tố tụng, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.