Nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự trong tình hình mới, đặc biệt là bối cảnh triển khai các quy định của Luật thi hành tạm giữ, tạm giam 2015, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) các cấp đã được chỉ đạo tập trung thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ trọng tâm. Một trong những yêu cầu cấp thiết nhất là việc đảm bảo tính kịp thời và minh bạch trong các sự cố nghiêm trọng xảy ra tại cơ sở giam giữ.

Kiểm sát viên thực hiện nhiệm vụ kiểm sát tại cơ sở giam giữ (ảnh minh họa)

Kiểm sát đột xuất: Phản ứng nhanh trước các sự cố nghiêm trọng

Theo quy định tại Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 và các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm sát trực tiếp và đột xuất tại các nhà tạm giữ, trại tạm giam và trại giam. Đặc biệt, trong năm 2019, yêu cầu này được siết chặt đối với các trường hợp sau:

• Trường hợp phạm nhân, người bị tạm giữ, tạm giam tử vong: Bao gồm các nguyên nhân do tự sát, tai nạn, bị gây thương tích hoặc bị giết. Việc kiểm sát đột xuất nhằm xác định rõ trách nhiệm của cơ sở giam giữ và đảm bảo quyền con người được tôn trọng ngay cả trong môi trường cách ly.
• Sự cố trốn trại: Khi có người bị tạm giữ, tạm giam hoặc phạm nhân trốn khỏi nơi giam giữ, Viện kiểm sát phải có mặt để kiểm sát việc lập hồ sơ và các biện pháp truy tìm của cơ quan chức năng.
• Dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng: Bất kỳ khi nào phát hiện có dấu hiệu tra tấn, nhục hình hoặc vi phạm chế độ giam giữ, Viện kiểm sát phải tiến hành kiểm sát đột xuất để kịp thời ban hành kháng nghị hoặc kiến nghị xử lý.

Công tác quản lý tại các trại giam cần được kiểm sát chặt chẽ để tránh sai sót (ảnh minh họa)

Siết chặt việc tha tù trước thời hạn và án treo

Bên cạnh việc kiểm sát tại chỗ, công tác kiểm sát thi hành án hình sự ngoài cộng đồng cũng là một điểm nóng. Viện kiểm sát cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án hình sự để kiểm sát việc tổ chức thi hành đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện. Đây là chính sách nhân đạo mới được quy định rõ trong Luật thi hành án hình sự 2010 (đang có hiệu lực tại thời điểm đầu năm 2019).

Việc xét đề nghị rút ngắn thời gian thử thách đối với án treo hoặc tha tù trước thời hạn phải được thực hiện công khai, đúng đối tượng, tránh tình trạng trục lợi chính sách hoặc bỏ lọt các trường hợp không đủ điều kiện.

Nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2019

Để thống nhất nghiệp vụ trên toàn hệ thống, trước ngày 25/01/2019, VKSND cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng Hướng dẫn công tác cho cấp huyện. Nội dung hướng dẫn phải bám sát Chương trình công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự năm 2019 của VKSND tối cao.

Việc tăng cường hướng dẫn, kiểm tra nghiệp vụ giữa các cấp kiểm sát là chìa khóa để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng các quy định mới của pháp luật về hình sự và tố tụng hình sự.

Với sự vào cuộc quyết liệt ngay từ những ngày đầu năm, ngành Kiểm sát kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, đảm bảo mọi hoạt động giam giữ và thi hành án đều tuân thủ nghiêm ngặt thượng tôn pháp luật.