Nhu cầu làm đẹp cho "xế cưng" bằng cách thay đổi bộ mâm (lazang) nguyên bản sang những mẫu mã thể thao, bắt mắt hơn là sở thích của không ít chủ xe. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng đó là những rủi ro pháp lý tiềm ẩn mà nếu không nắm rõ, chủ phương tiện có thể phải trả giá đắt bằng cả tiền bạc lẫn sự an toàn.

1. Nguy cơ bị xử phạt hành chính lên đến hàng chục triệu đồng

Theo quy định tại khoản 1 Điều 55 Luật Giao thông đường bộ 2008, các phương tiện khi tham gia giao thông phải đảm bảo chất lượng an toàn kỹ thuật. Đặc biệt, khoản 2 Điều 55 của Luật này nhấn mạnh:

"Chủ phương tiện không được tự thay đổi kết cấu, tổng thành, hệ thống của xe không đúng với thiết kế của nhà chế tạo hoặc thiết kế cải tạo đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt."

Mâm xe là bộ phận chịu lực và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành, hệ thống phanh và độ bám đường. Việc tự ý lắp đặt mâm không đúng kích cỡ có thể làm sai lệch thông số đồng hồ tốc độ, gây nguy hiểm khi vào cua. Hành vi này sẽ bị xử phạt nghiêm theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP):

• Đối với xe máy: Phạt từ 800.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với cá nhân (theo điểm c khoản 5 Điều 30).
• Đối với ô tô: Phạt từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với cá nhân và lên đến 16.000.000 đồng đối với tổ chức (theo điểm a khoản 9 Điều 30).

2. "Cửa đóng" bồi thường từ các công ty bảo hiểm

Đây là rắc rối mà nhiều chủ xe thường bỏ qua cho đến khi sự cố xảy ra. Theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm về mọi sự thay đổi có thể làm tăng rủi ro.

Việc thay đổi mâm xe làm thay đổi đặc tính kỹ thuật của phương tiện so với hợp đồng ban đầu. Nếu chủ xe không thông báo và được sự chấp thuận bằng văn bản của công ty bảo hiểm, đơn vị này có quyền từ chối bồi thường khi có tai nạn xảy ra, ngay cả khi lỗi không hoàn toàn thuộc về chủ xe. Lý do là phương tiện đã không còn ở trạng thái an toàn như khi ký kết hợp đồng.

3. Nỗi lo bị từ chối đăng kiểm và cách khắc phục

Căn cứ Thông tư 16/2021/TT-BGTVT, đơn vị đăng kiểm sẽ đối chiếu thực tế xe với hồ sơ kỹ thuật gốc của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Mọi sai lệch về kích thước lốp, thông số mâm mà không có hồ sơ cải tạo hợp lệ đều dẫn đến kết quả "Không đạt".

Để việc thay đổi mâm xe trở nên hợp pháp, chủ xe cần thực hiện các bước sau:

• Lựa chọn mâm xe có thông số nằm trong danh mục cho phép của nhà sản xuất đối với dòng xe đó.
• Nếu thay đổi khác biệt hoàn toàn, phải làm thủ tục khai báo thay đổi thông số kỹ thuật và gửi hồ sơ đến Cục Đăng kiểm để được phê duyệt và cập nhật vào cơ sở dữ liệu.

Lời khuyên từ chuyên gia: Trước khi quyết định xuống tiền cho một bộ mâm mới, hãy tham khảo kỹ sổ đăng kiểm và ý kiến từ các trung tâm kiểm định để đảm bảo niềm vui độ xe không trở thành gánh nặng pháp lý.