Sự bùng nổ của thương mại điện tử đã biến nghề giao hàng (shipper) trở thành một mắt xích không thể thiếu trong nền kinh tế. Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển này là sự xuất hiện của những kẻ biến chất, lợi dụng lòng tin để chiếm đoạt tài sản của chủ shop và khách hàng.

Muôn vàn chiêu trò "cuỗm" hàng tinh vi của shipper

Trong bối cảnh mua bán trực tuyến trở thành thói quen của người dân, đội ngũ shipper đóng vai trò cầu nối quan trọng. Thế nhưng, thực tế ghi nhận không ít trường hợp chủ shop phải "ngậm đắng nuốt cay" khi gặp phải những shipper lừa đảo. Các chiêu trò phổ biến thường thấy bao gồm:

• Chiếm đoạt tiền thu hộ (COD): Sau khi giao hàng thành công và nhận tiền từ khách, shipper cắt đứt liên lạc với chủ shop và chiếm dụng toàn bộ số tiền đó.
• "Bốc hơi" cùng hàng hóa: Shipper nhận hàng từ kho hoặc cửa hàng nhưng không giao cho khách mà mang đi tiêu thụ cá nhân hoặc bán lại lấy tiền.
• Tráo đổi hàng hóa: Lợi dụng lúc vận chuyển, shipper mở gói hàng và thay thế bằng các vật phẩm kém giá trị trước khi giao đến tay người mua.
• Hét giá phí vận chuyển: Tự ý nâng mức phí ship so với thỏa thuận ban đầu, gây mất uy tín cho chủ shop và thiệt hại cho khách hàng.

Góc nhìn pháp lý: Lừa đảo hay Lạm dụng tín nhiệm?

Hành vi của shipper không đơn thuần là vi phạm hợp đồng dân sự mà tùy vào tính chất, mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo quy định tại Văn bản hợp nhất 01/VBHN-VPQH năm 2017 hợp nhất Bộ luật Hình sự, có hai tội danh chính thường được áp dụng:

1. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Nếu shipper ngay từ đầu đã có ý định chiếm đoạt, sử dụng thông tin giả, căn cước giả để nhận hàng rồi bỏ trốn, hành vi này cấu thành tội danh quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Cụ thể:

"1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

2. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Trường hợp shipper nhận hàng thông qua hợp đồng giao khoán hợp pháp, nhưng sau khi có được tài sản mới nảy sinh ý định chiếm đoạt hoặc bỏ trốn, hành vi sẽ bị xử lý theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015. Mức phạt thấp nhất cho tội danh này là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với tài sản trị giá từ 4.000.000 đồng trở lên.

Hình phạt nghiêm khắc dành cho những cú lừa

Pháp luật Việt Nam quy định khung hình phạt rất nghiêm khắc đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu. Nếu giá trị tài sản chiếm đoạt lớn hoặc có các tình tiết tăng nặng như phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, người phạm tội có thể đối mặt với mức án:

• Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu tài sản trị giá từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu tài sản trị giá từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng.
• Đặc biệt, mức án cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá trên 500 triệu đồng.

Bên cạnh hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Lời khuyên cho chủ shop để tránh "tiền mất tật mang"

Để tự bảo vệ mình trước những rủi ro từ phía shipper, các chủ kinh doanh cần lưu ý:

1. Xác minh danh tính kỹ lưỡng: Chỉ nên hợp tác với các đơn vị vận chuyển uy tín hoặc shipper có hồ sơ rõ ràng, địa chỉ cư trú cụ thể.
2. Sử dụng ứng dụng công nghệ: Ưu tiên các ứng dụng giao hàng có tính năng định vị, theo dõi hành trình và bảo hiểm hàng hóa.
3. Lưu giữ chứng từ: Luôn có biên nhận giao hàng, ảnh chụp hàng hóa và thông tin shipper để làm căn cứ pháp lý khi có tranh chấp xảy ra.

Nghề shipper vốn vất vả và đáng trân trọng, nhưng những hành vi trục lợi bất chính cần phải bị lên án và xử lý nghiêm minh trước pháp luật để đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh.