Câu chuyện về một doanh nhân tại Tứ Xuyên (Trung Quốc) âm thầm thay đổi di chúc vào những ngày cuối đời sau khi phát hiện vợ ngoại tình đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Từ góc độ pháp lý, đây không chỉ là một bi kịch gia đình mà còn là bài học sâu sắc về quyền định đoạt tài sản và những ràng buộc pháp lý trong hôn nhân.

Di chúc là công cụ pháp lý quan trọng để định đoạt tài sản cuối đời (Ảnh minh họa)

Di chúc 'phút chót' và quyền định đoạt tài sản riêng

Trong câu chuyện trên, ông Từ đã quyết định chuyển toàn bộ tài sản riêng cho em trai thay vì để lại cho vợ như dự định ban đầu. Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 của Việt Nam, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình. Cụ thể, Điều 624 định nghĩa di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Việc ông Từ âm thầm sửa di chúc khi còn minh mẫn là hoàn toàn hợp pháp. Tại Việt Nam, người lập di chúc có quyền thay đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào theo quy định tại Điều 640.

"Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào."

Ngoại tình có làm mất quyền thừa kế tại Việt Nam?

Một câu hỏi lớn đặt ra là: Nếu sự việc này xảy ra tại Việt Nam, người vợ có bị 'trắng tay' hoàn toàn? Câu trả lời có thể khiến nhiều người bất ngờ. Khác với một số hệ thống pháp luật khác, pháp luật Việt Nam có quy định bảo vệ những người thừa kế đặc biệt.

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, vợ hoặc chồng của người quá cố vẫn được hưởng ít nhất 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất đó. Quy định này áp dụng trừ khi người vợ thuộc trường hợp từ chối nhận di sản hoặc bị tước quyền thừa kế do có hành vi vi phạm nghiêm trọng (như xâm phạm tính mạng, sức khỏe người để lại di sản).

Như vậy, hành vi ngoại tình dù vi phạm đạo đức và Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nhưng nếu không đi kèm các hành vi vi phạm tại Điều 621, người vợ vẫn có quyền yêu cầu phần di sản bắt buộc này.

Phân định tài sản chung và tài sản riêng trong hôn nhân

Trong vụ án của ông Từ, tòa án đã xác định phần lớn tài sản là tài sản riêng có trước hôn nhân. Đây là điểm mấu chốt để xác định khối di sản. Tại Việt Nam, việc phân định này dựa trên Điều 33 (Tài sản chung) và Điều 43 (Tài sản riêng). Người để lại di chúc chỉ có quyền định đoạt phần tài sản riêng của mình và một nửa trong khối tài sản chung vợ chồng.

Lời khuyên từ chuyên gia: Để tránh những tranh chấp kéo dài và đảm bảo ý chí cuối cùng được thực hiện, việc lập di chúc nên được thực hiện tại các cơ quan công chứng khi người lập còn minh mẫn, có sự chứng kiến của luật sư để đảm bảo tính khách quan và đúng quy định pháp luật.