Nền nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử khi bước vào kỷ nguyên số hóa và ứng dụng công nghệ cao toàn diện. Nhằm tạo ra những đột phá mạnh mẽ, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, Chính phủ đã ban hành Nghị định 263/2026/NĐ-CP quy định về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Văn bản pháp lý quan trọng này không chỉ kế thừa tinh thần của Luật Công nghệ cao 2025 mà còn cụ thể hóa các cơ chế tài chính, ưu đãi đầu tư chưa từng có, đặc biệt là việc hỗ trợ lên tới 100% kinh phí cho các hoạt động nghiên cứu, giải mã công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hiện đại tại Việt Nam (ảnh minh họa)

Đòn bẩy tài chính: Hỗ trợ tối đa 100% kinh phí nghiên cứu và giải mã công nghệ

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất tại Điều 10 Nghị định 263/2026/NĐ-CP chính là chính sách tài trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước đối với các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo đó, các dự án đầu tư hoạt động trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ được hưởng các đặc quyền tài chính vượt trội:

• Tài trợ tối đa 100% kinh phí thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hình thức liên kết do Nhà nước tài trợ, đặt hàng theo hình thức hợp tác công tư.
• Áp dụng cơ chế khoán chi linh hoạt và đặc biệt là chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học theo quy định tại các điều từ Điều 35, Điều 36, Điều 37, Điều 38 đến Điều 39 Nghị định 267/2025/NĐ-CP.
• Trường hợp doanh nghiệp chủ động mua công nghệ, bí quyết công nghệ để giải mã phục vụ chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ quốc gia nhằm phát triển công nghệ chiến lược cũng sẽ được hỗ trợ tối đa 100% kinh phí mua công nghệ.

Quy định này giải quyết triệt để bài toán "ngại rủi ro" của các doanh nghiệp khi đầu tư vào nghiên cứu phát triển (R&D) nông nghiệp - một lĩnh vực vốn phụ thuộc nhiều vào thiên tai, dịch bệnh và có chu kỳ sinh trưởng dài.

Ưu đãi toàn diện về nhân lực, sở hữu trí tuệ và lãi suất vay

Bên cạnh nguồn kinh phí nghiên cứu trực tiếp, Nhà nước còn thiết lập một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho các chủ thể hoạt động trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao:

Về phát triển nguồn nhân lực: Cá nhân thực hiện nghiên cứu tại khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được hỗ trợ tối đa 100% kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực thông qua các chương trình của Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia.

Nhà khoa học nghiên cứu giống cây trồng mới trong phòng thí nghiệm hiện đại (ảnh minh họa)

Về sở hữu trí tuệ và thương mại hóa: Doanh nghiệp được hỗ trợ đến 100% chi phí đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong nước và tối đa 50% chi phí đăng ký bảo hộ ở nước ngoài đối với công nghệ cao. Đồng thời, được hỗ trợ định giá, khai thác và chuyển giao tài sản trí tuệ hình thành từ kết quả nghiên cứu.

Về hỗ trợ tài chính và tín dụng: Mức hỗ trợ lãi suất vay đối với dự án ứng dụng, thương mại hóa công nghệ cao được xác định bằng 70% lãi suất cho vay theo hợp đồng tín dụng đã ký kết, nhưng không quá 8%/năm từ Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và các quỹ phát triển khoa học công nghệ cấp bộ, tỉnh để mua sắm trang thiết bị, máy móc, dây chuyền sản xuất.

Đặc biệt, các tổ chức, cá nhân còn được sử dụng phòng thí nghiệm dùng chung, cơ sở nghiên cứu công nghệ cao do Nhà nước đầu tư thông qua hệ thống phiếu hỗ trợ tài chính quy định tại Điều 23 Nghị định 268/2025/NĐ-CP.

Tiêu chuẩn khắt khe để sàng lọc dự án nông nghiệp công nghệ cao chất lượng

Để đảm bảo các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất, Điều 5 Nghị định 263/2026/NĐ-CP đã thiết lập hệ thống tiêu chí sàng lọc chặt chẽ đối với từng loại dự án đầu tư.

Mọi dự án muốn hoạt động trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trước hết phải đáp ứng các tiêu chí chung cốt lõi: Phù hợp với quy hoạch, định hướng phát triển của khu; áp dụng công nghệ thuộc danh mục công nghệ cao được ưu tiên phát triển; bảo đảm tuyệt đối các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, giảm phát thải carbon, an toàn sinh học và an toàn thực phẩm.

Song song đó, tùy thuộc vào tính chất hoạt động, các dự án phải đáp ứng các tiêu chí riêng biệt:

"Các dự án nghiên cứu ứng dụng, sản xuất thử nghiệm, ươm tạo công nghệ, đào tạo nhân lực hay cung ứng dịch vụ công nghệ cao đều phải chứng minh được hàm lượng công nghệ vượt trội, năng lực tài chính vững mạnh và kế hoạch chuyển giao công nghệ rõ ràng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để loại bỏ các dự án 'gắn mác' công nghệ cao để trục lợi chính sách đất đai hay thuế."

Nghị định cũng quy định rõ, các dự án đầu tư sẽ bị tước bỏ hoàn toàn quyền hưởng ưu đãi nếu không duy trì việc đáp ứng các tiêu chí công nghệ cao, bị chấm dứt hoạt động hoặc không khắc phục được các vi phạm pháp luật trong thời hạn 01 năm kể từ ngày bị cơ quan có thẩm quyền cảnh báo.

Điều kiện thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo quy định mới

Không chỉ ưu đãi cho các dự án thành phần, Nghị định mới còn siết chặt và chuẩn hóa quy trình thành lập các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhằm tránh tình trạng phát triển manh mún, phong trào. Cụ thể, việc thành lập phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt theo khoản 3 Điều 24 Luật Công nghệ cao 2025:

1. Phải nằm trong phạm vi không gian phát triển hoặc định hướng phát triển đã được xác định trong quy hoạch vùng hoặc quy hoạch tỉnh và đã được phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất rõ ràng.
2. Đảm bảo kết nối hạ tầng kỹ thuật đồng bộ bên ngoài (giao thông, điện, nguồn nước, hệ thống nước và xử lý nước thải, hạ tầng viễn thông,...).
3. Có diện tích đủ lớn để bố trí các phân khu chức năng dài hạn, tổ chức không gian hợp lý, không manh mún, phân tán.
4. Đồng bộ về hạ tầng số, an ninh thông tin; bắt buộc phải có phòng thí nghiệm, khu nghiên cứu thử nghiệm, cơ sở trình diễn, ươm tạo công nghệ và khu lưu trú cho chuyên gia, nhà khoa học.
5. Có phương án sử dụng nguồn lực đầy đủ, khả thi, bảo đảm duy trì liên tục các hoạt động thực hiện nhiệm vụ và định hướng phát triển của khu.
6. Có phương án khả thi phát triển và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, chính sách đãi ngộ thỏa đáng về thu nhập, tiền lương, thưởng, đào tạo nâng cao năng lực, nhà ở và điều kiện sinh hoạt.

Với việc chính thức đi vào cuộc sống từ ngày 01/07/2026, Nghị định 263/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng đầu tư mới, đưa nông nghiệp Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) và khẳng định vị thế trên bản đồ nông nghiệp công nghệ cao toàn cầu.