Từ ngày 01/7/2024, Luật Căn cước 2023 chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước tiến lớn trong việc số hóa định danh cá nhân. Một trong những thông tin gây xôn xao dư luận nhất chính là việc người dân có thể sử dụng thẻ Căn cước thay thế cho hộ chiếu khi xuất cảnh. Vậy thực hư quy định này ra sao và khi nào chúng ta có thể thực hiện?

Thẻ Căn cước thay thế hộ chiếu: Quy định pháp lý cụ thể

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 20 Luật Căn cước 2023, thẻ Căn cước có giá trị sử dụng thay cho giấy tờ xuất nhập cảnh trong những trường hợp đặc biệt. Tuy nhiên, người dân cần lưu ý rằng đây không phải là quy định cho phép sử dụng tự do tại mọi quốc gia.

Việc thay thế này chỉ được áp dụng khi nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước ngoài có ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép. Điều này có nghĩa là quyền lợi này phụ thuộc vào kết quả đàm phán ngoại giao giữa Việt Nam và các quốc gia khác. Nguyên văn điều luật quy định:

“2. Thẻ căn cước được sử dụng thay cho giấy tờ xuất nhập cảnh trong trường hợp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước ngoài ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép người dân nước ký kết được sử dụng thẻ căn cước thay cho giấy tờ xuất nhập cảnh trên lãnh thổ của nhau.”

Lộ trình triển khai và những quốc gia có thể áp dụng

Hiện nay, Việt Nam đang tích cực phối hợp với các quốc gia trong khu vực ASEAN để hướng tới việc thống nhất các loại giấy tờ đi lại. Mục tiêu dài hạn là xây dựng một cộng đồng ASEAN phát triển, nơi người dân có thể di chuyển thuận tiện mà không cần quá nhiều thủ tục rườm rà, tương tự như mô hình khối Schengen tại Châu Âu.

Nếu các thỏa thuận này được thông qua, thẻ Căn cước với chip điện tử tích hợp đầy đủ thông tin sinh trắc học (vân tay, mống mắt, khuôn mặt) sẽ là công cụ đắc lực giúp việc thông quan trở nên nhanh chóng. Người dân sẽ không còn phải lo lắng về việc mang theo nhiều loại giấy tờ như quy định tại Điều 6 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019.

Lợi ích thiết thực khi dùng thẻ Căn cước xuất cảnh

Việc sử dụng thẻ Căn cước thay cho hộ chiếu mang lại nhiều ưu điểm vượt trội cho công dân:

• Tối ưu hóa thủ tục: Giảm bớt thời gian chờ đợi làm mới hoặc gia hạn hộ chiếu, đặc biệt hữu ích trong các trường hợp cần di chuyển gấp.
• Tiết kiệm chi phí: Người dân không phải chi trả các khoản lệ phí cấp hộ chiếu nếu chỉ có nhu cầu đi lại trong các nước có thỏa thuận.
• Tính bảo mật cao: Thẻ Căn cước mới tích hợp công nghệ hiện đại, giúp ngăn ngừa việc làm giả và đảm bảo an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, một nhược điểm hiện hữu là tính giới hạn. Thẻ Căn cước chỉ có giá trị thay thế hộ chiếu tại những nước đã ký kết thỏa thuận với Việt Nam. Đối với các quốc gia khác, hộ chiếu vẫn là giấy tờ bắt buộc và không thể thay thế.

Tóm lại, dù thẻ Căn cước đang dần trở nên "quyền năng" hơn, người dân vẫn cần theo dõi sát sao các thông báo từ Bộ Ngoại giao và Bộ Công an trước khi thực hiện các chuyến đi quốc tế để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.