Trong những ngày vừa qua, dư luận không khỏi xôn xao trước hiện tượng hàng loạt cửa hàng bán lẻ xăng dầu tại các địa phương như Cần Thơ, An Giang, Bình Phước, Đắk Lắk… bất ngờ treo biển tạm ngưng kinh doanh hoặc xin đóng cửa. Tình trạng này không chỉ gây khó khăn cho việc đi lại của người dân mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về tính ổn định của thị trường năng lượng trong nước.

Áp lực chi phí và bài toán chiết khấu "0 đồng"

Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Công Thương, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên xuất phát từ sự biến động mạnh mẽ của thị trường xăng dầu thế giới kể từ cuối năm 2021. Chi phí kinh doanh tăng cao trong khi giá bán lẻ trong nước được điều hành theo chu kỳ đã tạo ra áp lực tài chính cực lớn lên các doanh nghiệp đầu mối.

Cụ thể, do không đủ nguồn lực tài chính để nhập khẩu hàng với số lượng lớn, các doanh nghiệp đầu mối buộc phải ưu tiên duy trì lượng hàng cho hệ thống phân phối trực thuộc và đảm bảo mức dự trữ tồn kho theo quy định tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP và Nghị định 95/2021/NĐ-CP.

Đáng chú ý, để hạn chế việc đại lý lấy hàng quá nhiều trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, nhiều đơn vị đầu mối đã cắt giảm mạnh mức chiết khấu bán hàng. Tình trạng chiết khấu thấp, thậm chí có thời điểm bằng 0, đã khiến các doanh nghiệp bán lẻ rơi vào cảnh "càng bán càng lỗ", không đủ bù đắp chi phí vận hành, nhân công và mặt bằng.

Thiên tai và những đứt gãy cục bộ trong chuỗi cung ứng

Bên cạnh yếu tố kinh tế, tình hình thời tiết cực đoan với bão lũ liên tiếp cũng được xác định là một tác nhân gây gián đoạn việc giao nhận hàng hóa. Tại một số địa phương vùng sâu vùng xa, việc vận chuyển xăng dầu bằng xe bồn gặp nhiều trở ngại, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung cục bộ trong ngắn hạn.

Để chấn chỉnh tình trạng này, Bộ Công Thương đã đưa ra các chỉ đạo quyết liệt:

• Yêu cầu các thương nhân đầu mối: Chủ động tìm kiếm nguồn hàng, thực hiện nghiêm kế hoạch phân giao tổng nguồn và hạn mức nhập khẩu tối thiểu đã được phê duyệt.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát: Phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường để xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, chờ giá hoặc tự ý đóng cửa không có lý do chính đáng theo quy định pháp luật.
• Đảm bảo an ninh năng lượng: Đảm bảo cung cấp đủ xăng dầu cho thị trường trong nước trong mọi tình huống, không để xảy ra tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng kéo dài.

Việc ổn định thị trường xăng dầu không chỉ là câu chuyện của riêng ngành công thương mà còn đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ ngành trong việc điều hành giá và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn về dòng tiền.