Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành xây dựng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 212/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về điều kiện năng lực, kinh nghiệm của cá nhân tham gia hoạt động xây dựng. Quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, mang đến nhiều thay đổi quan trọng mà các kỹ sư, kiến trúc sư và doanh nghiệp xây dựng bắt buộc phải nắm rõ.

1. Những đối tượng nào bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề từ 01/7/2026?

Theo quy định tại Điều 28 Nghị định 212/2026/NĐ-CP, cá nhân khi đảm nhận các chức danh hoặc hành nghề độc lập trong các lĩnh vực dưới đây bắt buộc phải đáp ứng điều kiện năng lực và sở hữu chứng chỉ hành nghề phù hợp:

• Khảo sát xây dựng: Bao gồm hoạt động khảo sát địa hình và khảo sát địa chất công trình. Đây là bước khởi đầu quan trọng quyết định tính an toàn của toàn bộ công trình.
• Lập quy hoạch đô thị và nông thôn: Đòi hỏi tầm nhìn vĩ mô và sự am hiểu sâu sắc về quy hoạch không gian, hạ tầng kỹ thuật.
• Thiết kế xây dựng: Chia thành 03 phân nhóm chuyên sâu gồm thiết kế kiến trúc công trình, thiết kế xây dựng công trình và thiết kế hệ thống cơ - điện công trình.
• Giám sát thi công xây dựng: Gồm giám sát công tác xây dựng công trình và giám sát công tác lắp đặt thiết bị công trình vào công trình.

Việc phân định rõ ràng các lĩnh vực này giúp chuẩn hóa đội ngũ nhân sự, tránh tình trạng kiêm nhiệm không đúng chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng và an toàn cho các công trình xây dựng theo tinh thần của Luật Xây dựng 2025.

2. Thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề: Phân cấp mạnh mẽ cho địa phương

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại khoản 1 Điều 31 Nghị định 212/2026/NĐ-CP là việc quy định Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh tổ chức thực hiện việc cấp chứng chỉ hành nghề cho cá nhân trên địa bàn quản lý.

Căn cứ vào tình hình thực tế của từng địa phương, UBND cấp tỉnh được quyền phân cấp hoặc ủy quyền việc cấp chứng chỉ hành nghề cho các cơ quan chuyên môn (như Sở Xây dựng) hoặc các tổ chức xã hội - nghề nghiệp có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương. Sự thay đổi này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chờ đợi cho người lao động và tăng tính chủ động cho các địa phương.

3. Siết chặt quy trình thu hồi chứng chỉ hành nghề vi phạm

Bên cạnh việc tạo điều kiện thuận lợi trong khâu cấp mới, Nghị định 212/2026/NĐ-CP cũng thiết lập cơ chế kiểm soát và chế tài cực kỳ nghiêm khắc đối với các trường hợp vi phạm:

Cơ quan đã cấp chứng chỉ hành nghề có thẩm quyền thu hồi chứng chỉ do mình cấp. Trong trường hợp phát hiện chứng chỉ được cấp không đúng quy định (sai đối tượng, giả mạo hồ sơ, không đủ điều kiện năng lực...) nhưng cơ quan đã cấp không thực hiện thu hồi, Bộ Xây dựng sẽ trực tiếp ra quyết định thu hồi.

Đặc biệt, để đảm bảo tính công khai và minh bạch, ngay sau khi có quyết định thu hồi, cơ quan thực hiện thu hồi phải cập nhật ngay tình trạng lên Hệ thống thông tin về hoạt động xây dựng trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ ngày quyết định có hiệu lực. Điều này ngăn chặn triệt để tình trạng cá nhân sử dụng chứng chỉ đã bị thu hồi để tiếp tục hành nghề ở các địa phương khác.

4. Số hóa quản lý năng lực hoạt động xây dựng toàn quốc

Quy định mới không chỉ dừng lại ở việc quản lý con người mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái quản lý số đồng bộ. Nghị định 212/2026/NĐ-CP dành một phần quan trọng quy định về việc xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.

Mọi thông tin về chứng chỉ hành nghề của cá nhân, năng lực hoạt động của tổ chức, cũng như lịch sử hoạt động xây dựng sẽ được liên thông toàn quốc. Đây là bước tiến lớn giúp các chủ đầu tư dễ dàng tra cứu, xác minh năng lực của nhà thầu, đồng thời giúp cơ quan quản lý nhà nước dễ dàng giám sát và xử lý vi phạm kịp thời, hướng tới một thị trường xây dựng minh bạch, an toàn và bền vững.