Khám sức khỏe là một trong những bước quan trọng và bắt buộc trong quy trình tuyển chọn công dân nhập ngũ. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, không ít công dân vẫn tìm cách vắng mặt hoặc trốn tránh lệnh gọi khám. Vậy hành vi này sẽ bị xử lý như thế nào theo các quy định mới nhất? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết về mức phạt và các quy định pháp lý liên quan.

Lịch khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2026 diễn ra khi nào?

Theo quy định tại khoản 5 Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi 11 Luật về quân sự, quốc phòng 2025), thời gian khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự cho đợt gọi nhập ngũ hằng năm thường diễn ra từ ngày 01/11 đến hết ngày 31/12.

Đối với các đợt gọi công dân nhập ngũ lần thứ hai (nếu có), thời gian khám sức khỏe sẽ do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Công dân cần lưu ý theo dõi thông báo từ Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi cư trú để thực hiện đúng thời gian quy định.

"Choáng" với mức phạt hành chính mới nhất khi trốn khám sức khỏe

Để siết chặt kỷ luật trong công tác tuyển quân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 218/2025/NĐ-CP với mức phạt tăng mạnh đối với các hành vi vi phạm về kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Cụ thể tại Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP quy định:

• Phạt tiền từ 15 - 20 triệu đồng: Đối với hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm kiểm tra, khám sức khỏe ghi trong lệnh gọi mà không có lý do chính đáng.
• Phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng: Đối với hành vi cố ý không nhận lệnh gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự mà không có lý do chính đáng.
• Phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng: Đối với các hành vi gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe hoặc đưa tiền, tài sản (dưới 02 triệu đồng) cho cán bộ y tế để làm sai lệch kết quả.
• Phạt tiền từ 50 - 75 triệu đồng: Đối với hành vi không chấp hành lệnh gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Có thể thấy, mức phạt cao nhất đã lên tới 75 triệu đồng, một con số đủ sức răn đe đối với những ai có ý định trốn tránh trách nhiệm với Tổ quốc.

Những trường hợp vắng mặt "hợp pháp" không bị xử phạt

Pháp luật luôn có sự khoan hồng đối với những trường hợp bất khả kháng. Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 218/2025/NĐ-CP, các "lý do chính đáng" để không bị xử phạt bao gồm:

• Bản thân hoặc thân nhân (bố, mẹ, vợ/chồng, con...) bị ốm đau, tai nạn nặng đang điều trị tại cơ sở y tế (có xác nhận).
• Gia đình có tang lễ (có xác nhận của UBND cấp xã).
• Nhà ở nằm trong vùng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh (có xác nhận của UBND cấp xã).

Không đi khám sức khỏe có bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm. Hiện nay, Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025) quy định về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự như sau:

1. Người nào không chấp hành đúng quy định của pháp luật về đăng ký nghĩa vụ quân sự, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, lệnh gọi tập trung huấn luyện, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Dựa trên quy định này, hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe hiện chưa nằm trong các hành vi cấu thành cơ bản của Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự để bị truy cứu trách nhiệm hình sự trực tiếp. Tuy nhiên, nếu công dân đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm các bước tiếp theo như không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, thì yếu tố "đã bị xử phạt vi phạm hành chính" sẽ là căn cứ để khởi tố hình sự.

Thực hiện nghĩa vụ quân sự không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Việc chấp hành nghiêm túc lệnh gọi khám sức khỏe là bước đầu tiên thể hiện ý thức thượng tôn pháp luật của thế hệ trẻ.