Ngày 01/7/2020 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành giáo dục Việt Nam khi Luật Giáo dục 2019 chính thức có hiệu lực thi hành. Trong số các quy định mới, chính sách về học phí đối với cấp tiểu học nhận được sự quan tâm đặc biệt từ phụ huynh và xã hội, đặc biệt là sự thay đổi mang tính bước ngoặt dành cho học sinh tại các trường tư thục.

Kế thừa chính sách miễn học phí tại các trường công lập

Trước đây, theo quy định tại Điều 105 Luật Giáo dục 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009), học sinh tiểu học trong các cơ sở giáo dục công lập đã được hưởng chính sách không phải đóng học phí. Đây là nỗ lực của Nhà nước nhằm phổ cập giáo dục tiểu học trên toàn quốc.

Bước sang giai đoạn mới, Luật Giáo dục 2019 tiếp tục khẳng định và duy trì giá trị nhân văn này. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 99 Luật Giáo dục 2019 quy định rõ:

"1. Học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục công lập không phải đóng học phí; ở địa bàn không đủ trường công lập, học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục tư thục được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí, mức hỗ trợ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định."

Điểm mới đột phá: Hỗ trợ học phí cho học sinh tiểu học tư thục

Điểm khác biệt lớn nhất so với các quy định cũ chính là việc mở rộng đối tượng được hỗ trợ học phí sang khối tư thục. Đây là một giải pháp linh hoạt nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt trường lớp công lập tại các khu đô thị lớn hoặc các địa bàn có mật độ dân cư cao.

Theo đó, kể từ ngày 01/7/2020, nếu học sinh tiểu học cư trú tại những địa bàn mà Nhà nước chưa thể đáp ứng đủ trường công lập và phải theo học tại các cơ sở giáo dục tư thục, các em sẽ được Nhà nước hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ tiền đóng học phí. Điều này không chỉ giảm bớt gánh nặng tài chính cho phụ huynh mà còn tạo ra sự công bằng trong việc tiếp cận giáo dục cơ bản.

Thẩm quyền quyết định mức hỗ trợ

Luật giao quyền chủ động cho địa phương trong việc xác định mức hỗ trợ cụ thể. Tùy vào điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng ngân sách của từng tỉnh, thành phố, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ ban hành nghị quyết quy định mức hỗ trợ học phí cho học sinh tiểu học tư thục trên địa bàn mình quản lý.

Quyền tự chủ và trách nhiệm công khai của trường tư thục

Bên cạnh chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, Luật Giáo dục 2019 cũng quy định rõ về quyền hạn của các cơ sở giáo dục dân lập và tư thục. Các trường này được quyền tự chủ xây dựng mức thu học phí và các dịch vụ giáo dục khác nhằm đảm bảo bù đắp chi phí vận hành và có tích lũy hợp lý để tái đầu tư.

Tuy nhiên, quyền tự chủ luôn đi kèm với trách nhiệm giải trình. Các cơ sở giáo dục phải thực hiện nghiêm túc việc công khai mức học phí:

• Công khai trong đề án thành lập trường để người dân và cơ quan quản lý giám sát.
• Công khai chi tiết cho từng khóa học, cấp học và từng năm học trước khi tuyển sinh.
• Đảm bảo tính minh bạch, không tự ý tăng học phí bất hợp lý trong quá trình học tập.

Với những thay đổi tích cực này, Luật Giáo dục 2019 được kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới, thúc đẩy xã hội hóa giáo dục và đảm bảo mọi trẻ em đều được đến trường, thực hiện đúng tinh thần của Hiến pháp về quyền học tập của công dân.