Trong bối cảnh thị trường lao động đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc nắm bắt các quy định pháp luật mới là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả người lao động và doanh nghiệp. Sắp tới đây, khi Bộ luật Lao động 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, hàng loạt thay đổi quan trọng về quan hệ lao động sẽ được áp dụng, trong đó đáng chú ý nhất là các quy định về thời gian thử việc.

Thời gian thử việc tối đa: Có trường hợp lên đến 180 ngày

Một trong những điểm mới "gây bão" dư luận thời gian qua chính là việc nới rộng khung thời gian thử việc đối với các vị trí quản lý. Theo quy định tại Điều 25 Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần với một công việc và phải bảo đảm các điều kiện sau:

• Không quá 180 ngày: Áp dụng đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2014 và người quản lý tại doanh nghiệp theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp 2014. Đây là quy định hoàn toàn mới, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đánh giá năng lực thực tế của các nhân sự cấp cao trong một chu kỳ kinh doanh dài hơn.
• Không quá 60 ngày: Đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên. Quy định này kế thừa từ Bộ luật Lao động 2012 hiện hành.
• Không quá 30 ngày: Đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ. Điểm mới ở đây là việc bổ sung thêm đối tượng có trình độ "kỹ thuật trung cấp".
• Không quá 06 ngày làm việc: Đối với các công việc khác mang tính chất giản đơn.

Quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc: Linh hoạt và công bằng hơn

Bên cạnh việc thay đổi về thời gian, Bộ luật Lao động 2019 còn mang đến một làn gió mới trong việc chấm dứt thử việc. Cụ thể, trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

So với quy định hiện hành tại Bộ luật Lao động 2012, quy định mới này thông thoáng hơn rất nhiều. Hiện nay, việc không phải bồi thường chỉ được áp dụng nếu việc làm thử không đạt yêu cầu mà hai bên đã thỏa thuận. Quy định mới từ năm 2021 sẽ giúp cả người lao động và doanh nghiệp chủ động hơn nếu cảm thấy không thực sự phù hợp với môi trường hoặc văn hóa làm việc ngay từ những ngày đầu.

Trích dẫn Điều 25 Bộ luật Lao động 2019:
"Thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc và bảo đảm điều kiện sau đây:
1. Không quá 180 ngày đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp;
2. Không quá 60 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên;
3. Không quá 30 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ;
4. Không quá 06 ngày làm việc đối với công việc khác."

Nghĩa vụ thông báo kết quả thử việc của doanh nghiệp

Một điểm nhân văn khác được bổ sung là yêu cầu người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc cho người lao động. Điều này giúp chấm dứt tình trạng người lao động phải chờ đợi trong vô vọng hoặc không biết rõ tương lai công việc của mình sau khi kết thúc giai đoạn thử thách.

Nếu kết quả thử việc đạt yêu cầu, người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết đối với trường hợp thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động hoặc phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp giao kết hợp đồng thử việc. Ngược lại, nếu không đạt yêu cầu, hợp đồng sẽ chấm dứt theo đúng thỏa thuận ban đầu.

Lời khuyên từ chuyên gia: Dù quy định mới cho phép thử việc dài hơn đối với cấp quản lý, nhưng người lao động cần lưu ý rằng mức lương trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Hãy đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng trước khi đặt bút ký để đảm bảo quyền lợi tối ưu cho bản thân trong giai đoạn chuyển giao pháp luật quan trọng này.