Sự ra đời của Luật Đất đai 2024 với nhiều điểm mới đột phá về chính sách bồi thường đã khiến không ít người dân băn khoăn: Liệu những dự án đã có quyết định thu hồi đất trước ngày Luật có hiệu lực (01/8/2024) sẽ được giải quyết như thế nào? Việc xác định đúng "điểm rơi" pháp lý không chỉ đảm bảo quyền lợi sát sườn của người dân mà còn giúp các cơ quan quản lý thực thi đúng quy định chuyển tiếp phức tạp.

Quy định chuyển tiếp: Chìa khóa xác định chính sách bồi thường

Theo quy định tại Điều 254 Luật Đất đai 2024, việc áp dụng luật cũ hay luật mới phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ thực hiện thủ tục bồi thường tại thời điểm ngày 01/8/2024. Cụ thể, chúng ta có thể chia thành các kịch bản thực tế sau:

Trường hợp 1: Đã thu hồi đất nhưng chưa phê duyệt phương án bồi thường

Đây là trường hợp có lợi nhất cho người dân. Nếu cơ quan nhà nước đã ban hành quyết định thu hồi đất trước ngày 01/8/2024 nhưng tính đến thời điểm này vẫn chưa có quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thì toàn bộ quy trình bồi thường sau đó sẽ được thực hiện theo quy định của Luật Đất đai 2024. Điều này đồng nghĩa với việc người dân có thể được hưởng các cơ chế định giá đất sát giá thị trường và các khoản hỗ trợ ưu việt hơn của luật mới.

Trường hợp 2: Đã phê duyệt phương án bồi thường nhưng chưa thực hiện

Đối với những dự án đã có cả quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường trước ngày 01/8/2024 nhưng chưa thực hiện chi trả hoặc bàn giao nhà tái định cư, pháp luật quy định:

• Tiếp tục thực hiện theo phương án đã được phê duyệt (áp dụng chính sách của Luật Đất đai 2013).
• Riêng việc xử lý chi trả bồi thường chậm (nếu có) vẫn thực hiện theo quy định của luật cũ.

Xử lý các dự án chậm tiến độ và vi phạm

Một điểm đáng chú ý là cách xử lý đối với các dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ. Nếu trước ngày 01/8/2024, cơ quan chức năng đã xác định hành vi vi phạm theo điểm i khoản 1 Điều 64 Luật Đất đai 2013, việc xử lý sẽ diễn ra như sau:

"Trường hợp chưa có quyết định thu hồi đất: Chủ đầu tư được gia hạn sử dụng đất không quá 24 tháng và phải nộp bổ sung khoản tiền tương ứng. Nếu hết thời gian gia hạn vẫn không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất."

Các khoản hỗ trợ "an dân" khi Nhà nước thu hồi đất

Bên cạnh giá trị bồi thường về đất, Luật Đất đai 2024 tiếp tục khẳng định vai trò của các khoản hỗ trợ nhằm ổn định đời sống nhân dân. Tại khoản 1 Điều 108 Luật Đất đai 2024, danh mục các khoản hỗ trợ bao gồm:

• Hỗ trợ ổn định đời sống: Đảm bảo các nhu cầu thiết yếu hàng ngày.
• Hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh: Giúp các hộ gia đình, doanh nghiệp sớm quay lại hoạt động.
• Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề: Đặc biệt quan trọng với những hộ nông dân mất đất sản xuất.
• Hỗ trợ tái định cư: Áp dụng cho các trường hợp đủ điều kiện theo khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024.

Lời khuyên pháp lý: Người dân cần chủ động kiểm tra hồ sơ dự án tại địa phương để xác định chính xác thời điểm ban hành quyết định thu hồi và phê duyệt phương án bồi thường. Trong trường hợp có sự chậm trễ từ phía cơ quan nhà nước dẫn đến việc phê duyệt phương án sau ngày 01/8/2024, hãy yêu cầu áp dụng các chính sách mới của Luật Đất đai 2024 để đảm bảo quyền lợi tối đa.